Словенија в недела на четири референдуми: Прв поголем тест за владата на Јанша

Словенија в недела на четири референдуми ќе одлучува за прашања поврзани со парламентарните истраги, јавниот сервис, социјалната помош и избирачкото право на локалните избори.

Гласањето е закажано за 11 октомври и ќе биде прв поголем политички тест за владата на премиерот Јанез Јанша, формирана во јуни годинава.

Од четирите референдуми, еден е законодавен, а три се советодавни.

Ќе се гласа за законот за парламентарна истрага

На законодавниот референдум граѓаните ќе одлучуваат за измените на Законот за парламентарна истрага.

За законот да биде отфрлен, против него мора да гласа мнозинство од оние што ќе излезат на гласање.

Дополнително, бројот на гласови против мора да достигне најмалку една петтина од сите избирачи со право на глас.

Опозицијата тврди дека измените го намалуваат нивото на правни гаранции и отвораат простор за политички притисок.

Владата, пак, смета дека новите правила го намалуваат ризикот правните механизми да се користат за блокирање на парламентарниот надзор.

Три советодавни референдуми

Граѓаните ќе гласаат и за три прашања кои немаат обврзувачки карактер.

Првото е дали треба да се укине задолжителното плаќање на придонесот за програмите на Радио и Телевизија Словенија.

Второто е дали паричната социјална помош за работоспособни лица треба да биде условена со активно учество во општествено корисна работа.

Третото се однесува на избирачкото право на локалните избори. Граѓаните ќе се изјаснат дали тоа право треба да го имаат само државјаните на Словенија и на земјите членки на ЕУ.

Спорно и гласачкото право на државјаните на трети земји

Прашањето за локалното избирачко право веќе предизвика политички и правни спорови.

Словенечката влада оваа година усвои законски измени со кои се укинува гласачкото право на локалните избори за странци со постојан престој кои не се државјани на ЕУ.

За дел од тие измени веќе е поднесена иницијатива до Уставниот суд.

Прв поголем тест за новата влада

Јанша ја презеде функцијата премиер во јуни 2026 година, на чело на 16. словенечка влада.

Исходот од четирите референдуми нема исто правно значење за сите прашања, бидејќи три од нив се советодавни.

Сепак, резултатите ќе дадат прв поширок сигнал за расположението на гласачите кон дел од политиките на новата влада.

Словенија в недела на четири референдуми ќе гласа за теми кои директно ги допираат јавните институции, социјалната политика и избирачките права.