НЕМА КРАЈ НА БУГАРСКИТЕ УЦЕНИ: Охридската архиепископија е бугарска
19/06/2026 11:14
Новиот фронт на бугарско-македонскиот спор, Охридската архиепископија
Додека во Македонија се водеше дебата за уставните измени и внесувањето на Бугарите во Уставот, од Софија пристигнуваат нови сигнали дека евроинтегративниот процес не завршува само со тоа. Бугарскиот историчар и копретседавач на Заедничката македонско-бугарска историска комисија, Ангел Димитров, во интервју за бугарски медиуми го актуелизира прашањето за Охридската архиепископија, една од најчувствителните теми во односите меѓу двете држави.
Што вели бугарскиот историчар?
Димитров инсистира дека Охридската архиепископија претставува „директен континуитет на средновековната Бугарска патријаршија“. Тој тврди дека македонската страна избегнува да се соочи со историските факти, повелбите на византискиот цар Василиј II од 1019 и 1020 година, каде црквата официјално е именувана како „Архиепископија на Бугарија“, како и фактот што нејзините поглавари со векови ја носеле титулата „Архиепископ на цела Бугарија“.
Според него, токму ова прашање ќе остане еден од најголемите предизвици во работата на Историската комисија и во идните односи меѓу Скопје и Софија.
Македонскиот одговор: Административно-политички термин, не етнички
Од македонска страна, историчарите категорично ги отфрлаат бугарските тврдења. Тие објаснуваат дека терминот „Бугарија“ во византискиот контекст од 11 век имал административно-политичко, а не етничко значење. По падот на Самуиловото царство, Византија на територијата на географска Македонија ја формирала административната област наречена „Бугарија“, оттука и името на црквата.
Македонската наука потенцира дека Охридската архиепископија е автохтона словенска црква која израснала од делото на Свети Климент Охридски и го претставува историското јадро врз кое легитимно е возобновена современата Македонска православна црква.
Европската интеграција, нова кочница?
Изјавите на Димитров доаѓаат во период кога од бугарска страна се испраќаат пораки дека процесот на европска интеграција на Македонија не завршува со уставните измени. Сè погласно се отвораат историски, идентитетски и културни прашања кои формално не се дел од европските критериуми, но практично стануваат предмет на политички притисок.
Во истото интервју, Димитров оцени дека во Македонија и понатаму постои, како што рече, „антибугарска пропаганда“ присутна од 1944 година до денес, што според него е една од причините за нерешените историски спорови.
Што значи ова за Македонија?
Во Македонија ваквите изјави се толкуваат како потврда дека Софија не се задоволува само со барањата поврзани со човековите права на бугарското малцинство. Постепено се прошируваат условите кон чувствителни прашања од националниот идентитет, историјата и црковната традиција.
Аналитичарите предупредуваат дека прашањето за историското наследство на Охридската архиепископија и легитимитетот на МПЦ би можело да стане следниот фронт на спорот меѓу Скопје и Софија. За многумина во Македонија, ова веќе не е само академска дебата, туку прашање кое директно ги засега националниот идентитет, духовното наследство и правото на сопствен историски континуитет.
