Хрватска постави услови за членството на Црна Гора во ЕУ, дел се врзани со војната од 1990-тите

Хрватска постави услови за Црна Гора пред нејзиното идно членство во Европската Унија, а дел од барањата се директно поврзани со затворањето на преговарачките поглавја 23 и 31.

Загреб испратил документ до земјите-членки на ЕУ во кој ги образложува отворените прашања со Подгорица и бара тие да бидат решени пред Црна Гора да стане членка на Унијата, објави Радио Слободна Европа.

Хрватска бара решавање на билатералните прашања

Најголем дел од барањата се однесуваат на последиците од војните во 1990-тите.

Тие се поврзуваат со Поглавјето 23, кое ги опфаќа судството и фундаменталните права.

Друг дел е поврзан со Поглавјето 31 за надворешната, безбедносната и одбранбената политика.

Според документот, Загреб смета дека конкретен напредок е неопходен и за да се обезбеди политичка и парламентарна поддршка во Хрватска за идната ратификација на договорот за пристапување на Црна Гора.

Секоја членка фактички има право на вето

За затворање на секое преговарачко поглавје е потребна согласност од сите земји-членки.

Исто важи и за конечниот договор за пристапување.

Тоа значи дека секоја членка на ЕУ практично може да го запре напредокот доколку не се согласи со заедничката позиција.

Токму во оваа фаза билатералните прашања често влегуваат во пристапниот процес и стануваат дополнителни услови за земјите-кандидати.

Црна Гора досега затвори 21 поглавје

Црна Гора ги има отворено сите 33 преговарачки поглавја.

По меѓувладината конференција на 12 октомври, земјата има привремено затворено 21 поглавје, додека уште 12 остануваат отворени.

На последната конференција беа затворени поглавјата 17 за економската и монетарната политика, 18 за статистика и 19 за социјална политика и вработување.

Подгорица има цел да ги заврши преговорите што е можно побрзо, а во ЕУ веќе е формирана и работна група за подготовка на пристапниот договор со Црна Гора.

Грлиќ Радман: Ниту едно прашање не е затворено

Хрватскиот министер за надворешни работи Гордан Грлиќ Радман по состанокот на министрите за надворешни работи на ЕУ во Луксембург порача дека Загреб нема намера да се откаже од своите барања.

Тој рече дека станува збор за прашања поврзани со наследството од распадот на поранешна Југославија и војната од 1990-тите.

Според него, овие прашања се поврзани со човековите права и владеењето на правото.

„Во овие 20 или 35 години, ниту едно прашање не е затворено“, порача Грлиќ Радман.

Загреб тврди дека не сака да ја блокира Подгорица

Во документот Хрватска нагласува дека со години ја поддржува евроатлантската интеграција на Црна Гора.

Загреб наведува и дека на Подгорица ѝ го отстапил хрватскиот превод на европското законодавство, чија вредност ја проценува на околу осум милиони евра.

Сепак, Хрватска тврди дека некои неодамнешни потези на црногорските власти повторно ги отвориле историските спорови.

Според Загреб, тоа ја доведува во прашање широката поддршка во Хрватска за членството на Црна Гора во ЕУ.

Отворените прашања биле доставени уште во 2023 година

Хрватска уште во декември 2023 година ѝ доставила на Црна Гора неформален документ со список на отворени прашања.

Документот бил споделен и со земјите-членки и со Европската комисија.

Во меѓувреме се одржале повеќе билатерални средби и консултации.

Сепак, според хрватската страна, досега ниту едно од клучните прашања не е целосно решено.

Билатералните спорови повторно стануваат дел од проширувањето

Случајот покажува дека, и покрај формалниот принцип дека пристапувањето треба да се заснова на исполнување на европските критериуми, земјите-членки имаат значително влијание врз темпото на процесот.

Затворањето на поглавјата бара едногласност, а со тоа секоја членка може да инсистира одредени билатерални прашања да бидат решени пред да даде согласност.

Хрватска постави услови за Црна Гора, но истовремено тврди дека целта не е блокирање на пристапувањето, туку решавање на отворените прашања пред Подгорица да стане полноправна членка на ЕУ.