Македонија меѓу најзагадените во Европа: девет критични мерни точки и над 4.000 смртни случаи поврзани со ПМ 2.5
07/05/2026 11:28
Македонија и натаму е меѓу најпогодените земји во Европа кога станува збор за загадувањето на воздухот со ПМ 2.5 честички.
Според најновите податоци, во 2025 година вкупно 17 мерни станици во Европа регистрирале концентрации над сегашната годишна гранична вредност на ЕУ. Дури девет од тие критични точки се наоѓале во Македонија.
Овој податок дополнително ја отвора загриженоста за квалитетот на воздухот што го дишат македонските граѓани. Станува збор за најситни честички што навлегуваат длабоко во белите дробови и во крвотокот. Тие најчесто потекнуваат од фосилни горива, индустрија, сообраќај, биомаса и пожари.
Европската агенција за животна средина во најновиот извештај го посочува и здравствениот товар од овој проблем. Во периодот од 2019 до 2021 година, во Македонија 4.175 смртни случаи биле поврзани со изложеност на ПМ 2.5 честички.
Тоа претставува 17 проценти од вкупната смртност кај населението постаро од 30 години. Овој податок ја става државата меѓу најтешко погодените во Европа.
Највисоки локални просечни концентрации на ПМ 2.5 во периодот 2024-2025 биле измерени во јужна Италија. Во Чеље Месапика и Торкијароло биле регистрирани 117 и 113 микрограми на кубен метар.
Но, проблемот не е ограничен само на Италија. Над граничните вредности биле регистрирани и региони во Полска, Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Македонија, Романија, Турција, па и една локација во Копенхаген.
Според извештаите, меѓу најизразените „црвени точки“ во Европа се Сараево и индустриските подрачја во Македонија. За државата ова не е ново предупредување, туку долгогодишен проблем.
Аерозагадувањето кај нас не е последица на една лоша сезона. Тоа е резултат на повеќе фактори. Меѓу нив се греењето на цврсти горива, стариот возен парк, индустриските жаришта, урбанистичкиот хаос, сиромаштијата и институционалната неефикасност.
Реакција на извештајот имаше и од иницијативата „Зелен хуман град“. Оттаму оценуваат дека Македонија се наоѓа меѓу државите со најнизок квалитет на воздухот и со најголем број смртни случаи поврзани со загадувањето.
Од иницијативата обвинуваат дека и покрај алармантните податоци, централните и локалните власти не преземаат доволно мерки. Според нив, наместо решенија, се носат законски измени што дополнително ја ослабуваат заштитата на животната средина.
Како примери ги посочуваат измените во Законот за контрола на индустриски емисии, како и актуелните измени на Законот за минерални суровини и Законот за концесии и јавно-приватно партнерство.
Од „Зелен хуман град“ велат дека досега поднеле стотици предлог-мерки до локалната и централната власт, но тврдат дека ниту една од нив не била спроведена.
Проблемот со загадениот воздух одамна не е само еколошко прашање. Тој станува прашање на јавно здравје, институционална одговорност и право на живот во безбедна средина.
Македонија и натаму е меѓу најпогодените земји во Европа кога станува збор за загадувањето на воздухот со ПМ 2.5 честички.
