„Ние Македонците не сме Бугари“: Македонски интелектуалци уште во 1887 година барале весник на македонски јазик

31/05/2026 21:36

Уште во 1887 година, македонски интелектуалци направиле јасен и храбар обид да создадат сопствен печатен медиум на мајчин јазик. Македонски интелектуалци во 1887 година барале весник на македонски јазик за да се спротивстават на туѓите пропаганди и да го афирмираат македонскиот народен идентитет.

Иницијативата била покрената во јуни 1887 година од група образовани Македонци, предводени од Коста Групче од Охрид и Наум Евро од Струга. Тие испратиле молба до султанот во Цариград, барајќи дозвола за издавање весник под името „Македонски лист“.

Барање за весник на чист македонски јазик

Во документот, потписниците објаснуваат дека по создавањето на Бугарската егзархија се појавиле поделби и сериозни несогласувања меѓу христијанското население во Македонија. Според нив, тогаш почнала и засилена пропаганда што ги претставувала Македонците како Бугари.

Тие посочуваат дека дотогаш живееле мирно во рамките на Отоманската империја, но дека со отворањето на бугарското црковно прашање било посеано „семето на раздорот“ во Македонија.

Особено силна порака остава нивната констатација дека за Македонците бугарската народност била туѓа. Во тој дел, документот јасно сведочи за свеста за посебноста на македонскиот народ уште во 19 век.

„Македонски лист“ како одбрана од туѓите пропаганди

Со предложениот весник, иницијаторите сакале да создадат простор за изразување на македонската посебност. Весникот требало да биде неделник и да излегува на „чист македонски јазик“.

Според замислената програма, „Македонски лист“ требало главно да обработува историски и филолошки теми. Политичките прашања би биле застапени во помал обем и во рамки на интересите на тогашната држава.

Една од главните цели била населението да биде информирано дека Македонија нема ништо заедничко ниту со Бугарија, ниту со другите соседни држави. Тоа го прави овој обид особено важен за историјата на македонската национална мисла.

Неуспешен обид, но силно историско сведоштво

Иако проектот не бил реализиран бидејќи не била добиена дозвола од османлиските власти, самиот документ има огромна историска тежина. Тој покажува дека уште тогаш постоела организирана свест за потребата од сопствен македонски печат и сопствен јазичен израз.

Во документот стои и дека весникот би работел на зближување и соработка меѓу Македонците и Турците, без разлика на верата и народноста, во интерес на заедничката татковина.

Важен доказ за македонската национална мисла

Овој неостварен проект останува едно од најсилните сведоштва за развојот на македонската национална идеја во 19 век. Македонски интелектуалци во 1887 година барале весник на македонски јазик, не само како културен проект, туку и како одбрана на народниот идентитет во време на силни туѓи влијанија.

Историскиот документ подоцна бил објавен во списанието „Современост“ од 1964 година, во трудот на историчарот д-р Климе Џамбазовски.

ДОКОЛКУ САКАТЕ ДА ПРОЧИТАТЕ ПОВЕЌЕ ЗА МАКЕДОНСКАТА БОРБА И ЈАЗИК, СЛЕДЕТЕ ГО ИЗДАНИЕТО НА СЛЕДНИОТ ЛИНК