Д-р Андоновска: Пензиските реформи треба да се прават според нашите економски, социјални и демографски услови, а не само да се препишуваат однадвор

Доктор Добрила Андоновска преку објава на својот Фејсбук профил се осврна на актуелните дискусии за пензиите и пензиските столбови.

Таа порачува дека „кај има чад, има и оган“, алудирајќи на честите изјави и шпекулации за можни пензиски реформи.

Според Андоновска, реформите не смеат само да се пресликуваат однадвор, бидејќи Македонија има поинакви економски, социјални и демографски услови.

„Реформите секогаш ни ги кројат од надвор“

Андоновска оценува дека правилата што важат во други држави не можат механички да се применат кај нас.

„Нам реформите секогаш ни ги кројат од надвор, но правилата кои важат за тие од надвор не може само да се дадат како пресликани решенија за нашата држава затоа што сме различни општества во секоја смисла“, пишува таа.

Таа нагласува дека засега не се донесени официјални одлуки, туку во јавноста се разгледуваат различни можни сценарија.

Дали ќе се зголеми старосната граница?

Едно од прашањата што најчесто се поставуваат е дали ќе има зголемување на старосната граница за пензионирање.

Андоновска наведува дека тоа е мерка што ја примениле многу европски земји.

Сепак, според неа, во моментов нема официјална одлука за такво нешто.

Таа посочува дека, ако се размислува за ваква мерка, таа би морала да се разгледува постепено и внимателно.

Ќе се зголемуваат ли придонесите?

Друго отворено прашање е можноста за зголемување на придонесите.

Андоновска наведува дека ова би донело повеќе средства во пензискиот фонд.

Но, како што посочува, ваквата мерка директно би влијаела и врз работниците и врз работодавачите.

Поради тоа, според неа, не може да се третира како едноставно решение.

Прашање и за коефициентите

Во објавата се отвора и прашањето дали ќе се менуваат коефициентите за пресметка на пензиите.

Андоновска пишува дека можно е да се преиспитуваат правилата за идните пензионери.

Но, таа додава дека ваквите промени обично не се применуваат ретроактивно на веќе стекнати права.

„Во моментов нема најава за намалување на пензиите“

Андоновска се осврнува и на прашањето дали може да дојде до намалување на пензиите.

Според неа, во моментов нема официјална најава за намалување на веќе исплатуваните пензии.

Таа оценува дека таква мерка би била правно и социјално многу чувствителна.

Дополнително, како што наведува, би можела да отвори и прашања за уставноста.

Стекнатите права се правно чувствително прашање

Во објавата се нагласува дека стекнатите пензиски права уживаат силна правна заштита.

Андоновска посочува дека законите можат да се менуваат за идни случаи.

Сепак, според неа, менување на веќе стекнати пензиски права би било предмет на строга уставно-правна оцена.

Таа го спомнува принципот на правна сигурност и заштита на легитимните очекувања.

„Македонија има 345.000 пензионери“

Андоновска потсетува дека Македонија има околу 345.000 пензионери.

Според неа, оваа категорија граѓани има голема тежина и во општеството и во изборните процеси.

Токму затоа, смета таа, секоја промена во пензискиот систем мора да се третира сериозно.

Потребна е јавна расправа

Андоновска наведува дека во овој момент не може да се каже дека ќе има зголемување на старосната граница, повисоки придонеси, промена на коефициентите или намалување на пензиите.

Таа нагласува дека тоа се можни опции за кои се дискутира.

Но, за секоја од нив би биле потребни законски измени и јавна расправа.

Причините се подлабоки

Според Андоновска, причините за состојбата во пензискиот систем се многу подлабоки.

Таа смета дека треба да се разговара за недостигот на капитални инвестиции, слаб развој на индустриски капацитети, сивата економија и демографските проблеми.

Посебно ја нагласува, како што пишува, „катастрофалната демографија“ и намалувањето на „белата чума“.

„Сè додека се носат само политикантски одлуки, ништо од ова нема да се реши“, порачува Андоновска.