Доларот под притисок – дали еврото конечно ќе стане светска валута?
26/04/2025 8:27
Политичките и економските турбуленции предизвикани од администрацијата на Доналд Трамп ја разнишаа долготрајната доминација на американскиот долар како водечка светска резервна валута. Според анализите на „Ројтерс“, вредноста на доларот во однос на корпата на валути на главните трговски партнери е намалена за околу 10 проценти од повторната инаугурација на Трамп. Овој пад предизвика глобална потрага по посигурна и постабилна алтернатива – а сè повеќе погледи се свртуваат кон еврото.
Еврото – спремен наследник?
Иако еврото сè уште не ја достигнало глобалната моќ на доларот, растечката недоверба во американската економска политика го отвора патот за ревидирање на глобалниот монетарен систем. Според економистите, за една валута да има светски статус, мора да ги исполни три главни предуслови:
Слободно движење на капиталот – и доларот и еврото го исполнуваат овој критериум, додека кинескиот јуан останува ограничен поради контролите што ги применува Пекинг.
Меѓународна циркулација и доверба во банкарскиот систем – Европската централна банка (ЕЦБ) веќе има високо ниво на кредибилитет, а банкарскиот систем на еврозоната според обем ја надминува САД. Но, доларот сè уште доминира во прекуграничното кредитирање.
Постоење на „сигурна актива“ – токму тука е најголемиот предизвик за еврото. Американските државни обврзници се сметаат за најбезбедна светска инвестиција. Иако Германија нуди стабилни бундови, нивниот обем е недоволен за глобални потреби.
Недостигот од заедничка европска обврзница
Европските обиди за создавање сопствена „сигурна актива“, како предлогот за стабилносни обврзници, иницијативата ESBies или обврзниците на фондот NextGenerationEU, се соочија со силен отпор од некои членки на ЕУ, пред сè Германија, која стравува од пренесување на долгови меѓу земјите.
Сепак, промените во глобалниот поредок и сè поголемата потреба од стратешка автономија можат да ја забрзаат европската финансиска интеграција. Геополитичките тензии, енергетската криза и повторната воена закана на континентот ја менуваат перцепцијата за заедничкото задолжување, дури и во Берлин.
Свет во монетарен плурализам?
Иако доларот останува водечка валута, неговата доминација веќе не се смета за апсолутна. Аналитичарите сè повеќе говорат за светски финансиски систем во кој не една, туку неколку валути ќе ја делат глобалната улога. Во таа нова рамнотежа, еврото има шанса каква што досега немало – да прерасне од регионална во вистинска светска валута.
