Од воен кабинет со Нетанјаху до битка за премиерската функција: Кој е Гади Ајзенкот, човекот што може да стави крај на ерата на Биби?

Гади Ајзенкот од човек кој седеше со Бенјамин Нетанјаху во воениот кабинет по нападот на Хамас на 7 октомври 2023 година, денеска е негов главен политички ривал и еден од кандидатите што може да ја прекинат долгогодишната доминација на Биби во израелската политика.

Изборите од 27 октомври не дадоа јасен победник. Според последните привремени резултати, со преброени 48,4 проценти од гласовите, блокот на Нетанјаху имал проекција од 55 пратеници, блокот предводен од Ајзенкот 50, а арапските партии 15. За мнозинство во Кнесетот се потребни 61 пратеник.

Од генерал до најсериозен политички ривал на Нетанјаху

Ајзенкот не влезе во политиката како класичен партиски функционер. Тој помина 41 година во израелската армија и од 2015 до 2019 година беше началник на Генералштабот.

Неговата воена биографија е еден од главните столбови на неговиот политички профил. За дел од израелските гласачи тој претставува алтернатива на Нетанјаху која не подразбира радикална промена на безбедносната политика.

И самиот Ајзенкот застапува тврд пристап кон безбедносните прашања. Тој бара целосно разоружување на Хамас и се противи Иран да развие нуклеарно оружје. Истовремено, се дистанцира од крајнодесните партнери на Нетанјаху.

Седеа заедно во воениот кабинет

Односот меѓу двајцата е особено интересен затоа што тие не биле само политички противници.

По нападот на Хамас на 7 октомври 2023 година, Ајзенкот се приклучи на вонредната влада и беше дел од кругот кој учествуваше во носењето на најважните одлуки за војната во Газа.

Во тој период тој работеше директно со Нетанјаху и со тогашниот министер Бени Ганц.

Но, по околу осум месеци, Ајзенкот го напушти воениот кабинет. Тој тврдеше дека процесот на носење стратешки одлуки бил парализиран од политички и други надворешни интереси.

Синот му загина во војната во Газа

Политичката и воената приказна на Ајзенкот има и силна лична димензија.

Неговиот син Гал Ајзенкот, резервист во израелската армија, загина во борбите во Газа во декември 2023 година.

Во војната загинаа и двајца негови внуци.

Токму поради тоа, неговите ставови за војната, заложниците и безбедносната политика имаат дополнителна тежина во израелската јавност.

Од соработник до отворен критичар на Биби

По напуштањето на воениот кабинет, Ајзенкот сè поотворено почна да ја критикува политиката на Нетанјаху.

Тој го обвинува премиерот за неуспехот на државниот и безбедносниот систем пред нападот од 7 октомври, како и за начинот на кој потоа беше водена војната.

Сепак, Ајзенкот не нуди целосно спротивна безбедносна политика. Тој, како и Нетанјаху, се противи на создавање палестинска држава во сегашните услови и поддржува силен воен одговор кон безбедносните закани.

Формираше сопствена партија и тргна по премиерската функција

Во 2025 година Ајзенкот се оддалечи од политичкиот блок на Бени Ганц, а потоа ја формираше партијата „Јашар“.

Со неа влезе во изборната трка како кандидат кој се обидува да ги обедини центарот и дел од умерената десница.

Неговата стратегија беше да се претстави како безбедносно искусен лидер, но без зависност од крајнодесните партии кои се дел од досегашната владина коалиција на Нетанјаху.

Изборите го донесоа на чекор до власта, но математиката е сложена

На изборите од 27 октомври ниту еден од двата главни блока не обезбеди јасно мнозинство.

Според последните достапни привремени резултати, блокот на Нетанјаху има 55 проектирани места, а блокот на Ајзенкот 50. Арапските партии имаат околу 15 места.

Тоа значи дека и Нетанјаху и Ајзенкот се соочуваат со тежок процес на коалициски преговори.

Проблем за Ајзенкот е што досега одбиваше формална коалиција со арапските партии, иако токму нивната поддршка или воздржаност може да стане решавачка за формирање нова влада.

Ајзенкот: Израел гласаше за промена

По изборите Ајзенкот порача дека јавноста гласала за промена и најави дека ќе се обиде брзо да состави влада.

Тој јавно го повика Нетанјаху да ја прифати изборната порака и да се повлече од политиката.

Во исто време го предупреди да не ја користи националната безбедност за политички цели во периодот додека траат разговорите за нова влада.

Може ли навистина да ја заврши ерата на Нетанјаху?

Нетанјаху е најдолговечниот премиер во историјата на Израел и повеќепати успевал да преживее политички кризи кои изгледале како крај на неговата кариера.

Затоа изборниот резултат сам по себе не значи дека Ајзенкот ќе стане премиер.

Но, првпат по подолг период Нетанјаху се соочува со противник кој комбинира висока воена функција, лично искуство од војната и политичка поддршка доволна за реална борба за формирање влада.

Гади Ајзенкот така за само неколку години помина пат од човек кој седеше покрај Нетанјаху во воениот кабинет до политички лидер кој денеска се обидува да го замени на премиерската функција.

Д.Т.