Дали се заканува судир меѓу членки на НАТО? Израел, Грција и Кипар ја продлабочуваат воената соработка
24/12/2025 0:19
Прашањето дали е можен внатрешен судир меѓу земји членки на НАТО повторно се отвори по трилатералниот состанок меѓу Израел, Грција и Кипар, на кој беше договорено значително зајакнување на соработката во областа на безбедноста, технологијата и стратешките интереси.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека трите земји имаат заедничка цел, стабилност и мир преку зајакнување на сопствените капацитети, а не преку конфронтација. Тој нагласи дека соработката не е насочена против ниту една држава, туку кон долгорочна безбедност и просперитет во Источниот Медитеран.
Сепак, за време на обраќањето, Нетанјаху испрати порака која израелските медиуми ја протолкуваа како индиректна критика кон Турција, наведувајќи дека оние што „сонуваат за обнова на империите“ нема да успеат. Изјавата доаѓа во период на зголемени тензии меѓу Израел и Турција, особено околу Сирија и Источниот Медитеран.
Грчкиот премиер Киријакос Мицотакис истакна дека ова е десетти трилатерален самит, што според него ја потврдува стабилноста и континуитетот на партнерството. Тој нагласи дека воената и технолошката соработка значително се интензивирала, вклучувајќи зголемени испораки на израелска воена опрема за Грција и администрацијата на кипарските Грци.
Кипарскиот претседател Никос Христодулидис изјави дека соработката меѓу трите земји бележи раст и во одбраната, безбедноста, туризмот и енергетиката, додавајќи дека практично не постојат ограничувања за идните форми на партнерство.
Планови за заеднички воени сили
Израелскиот весник Једиот Ахронот објави дека Израел, Грција и Кипар паралелно работат на планови за формирање заеднички Сили за брза реакција во Источниот Медитеран. Според извештајот, станува збор за формација од околу 2.500 војници, поддржани од воени бродови, борбени авиони и логистичка инфраструктура.
Наводно, секоја држава би учествувала со по една воздушна ескадрила, а распоредувањето би се вршело на грчките острови Родос и Карпатос, како и на локации во Израел, Грција и Кипар. Аналитичарите оценуваат дека ова претставува индиректен сигнал кон Анкара и засилување на трилатералната воена координација.
Ова продлабочување на безбедносната соработка се случува во момент кога Израел продолжува со воените операции во Газа, што предизвикува силни меѓународни реакции и критики, вклучително и постапки пред меѓународни судови.
Во исто време, зголеменото израелско присуство во Грција и кипарската грчка администрација предизвикува загриженост во Турска Република Северен Кипар, која предупредува дека ваквите потези можат дополнително да го дестабилизираат регионот. Турција, како гарант на безбедноста на Северен Кипар, соопшти дека внимателно ги следи случувањата и дека нема да дозволи создавање нови безбедносни закани на островот.
Кипар и понатаму останува поделен, а политичко решение сè уште не е постигнато, додека турската страна инсистира на целосно признавање на својот суверенитет.
