АСНОМ – темелот на современата македонска државност и службениот македонски јазик

АСНОМ претставува темел на современата македонска државност и еден од најзначајните настани во македонската историја.

Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија било формирано како врховно законодавно и извршно тело на Демократска Федерална Македонија.

АСНОМ дејствувал од август 1944 до април 1945 година. Потоа бил реконституиран во Народно собрание на Македонија.

Подготовките започнале во 1943 година

Одлуката за свикување на АСНОМ била донесена на Преспанското советување во август 1943 година.

Во ноември истата година, Главниот штаб на НОВ и ПОМ формирал Иницијативен одбор. Неговата задача била да ги подготви политичките и организациските услови за одржување на заседанието.

Прв претседател на одборот бил Методија Андонов-Ченто. Меѓу членовите биле Михаило Апостолски, Страхил Гигов и Венко Марковски.

Во април 1944 година одборот бил проширен на 22 члена. Во неговиот состав влегле и Киро Глигоров, Никола Минчев и Панко Брашнаров.

Делегација предводена од Ченто се сретнала со Тито

На 24 јуни 1944 година, делегација предводена од Методија Андонов-Ченто разговарала со Јосип Броз Тито на островот Вис.

На средбата биле разгледувани прашања поврзани со иднината и положбата на Македонија по ослободувањето.

Првото заседание било одржано на Илинден

Првото заседание на АСНОМ се одржало на 2 август 1944 година во манастирот „Свети Прохор Пчински“.

Датумот бил избран симболично, во чест на Илинденското востание од 1903 година.

Заседанието го отворил најстариот делегат, Панко Брашнаров. Присуствувале 60 од вкупно 115 избрани делегати.

Меѓу присутните имало и претставници од Пиринска и Егејска Македонија, како и претставници на сојузничките мисии.

Донесени историски одлуки

На заседанието, АСНОМ бил прогласен за врховно законодавно и извршно тело на македонската држава.

Македонскиот јазик бил утврден како службен јазик. Илинден, 2 Август, бил прогласен за државен празник.

Била усвоена и Декларацијата за основните права на граѓаните.

Избран бил Президиум на чело со Методија Андонов-Ченто. Ова тело фактички ги извршувало функциите на првата македонска влада.

Второто заседание по ослободувањето на Скопје

Второто, вонредно заседание на АСНОМ се одржало од 28 до 30 декември 1944 година.

На него присуствувале претставници на југословенскиот Национален комитет, како и претставници на советската и англо-американската мисија.

Тогаш било донесено решение за основање суд за судење на соработниците на окупаторот.

АСНОМ прераснал во Народно собрание

Третото заседание се одржало од 14 до 16 април 1945 година.

Тогаш извршните функции на Президиумот биле пренесени на новоизбраната Влада на Народна Република Македонија, предводена од Лазар Колишевски.

Со тоа, АСНОМ прераснал во Народно собрание на Македонија.

АСНОМ останува темел на современата македонска државност, бидејќи на неговото прво заседание биле поставени институционалните основи на државата и бил утврден македонскиот јазик како службен.