Абу Даби без мировен пробив: Договорена голема размена на заробеници, но Донбас, гаранциите и Европа останаа нерешени

Преговорите во Абу Даби завршија без мировен договор, без општ прекин на огнот и без решение за територијалниот спор меѓу Русија и Украина. Но по два дена разговори, Москва и Киев сепак постигнаа еден конкретен договор – голема размена на воени заробеници – и се согласија дипломатскиот процес да продолжи.

Тоа е најточниот биланс од средбите на 10 и 11 ноември: ограничен конкретен резултат, но без пробив во прашањата од кои зависи крајот на речиси петгодишната војна.

Што всушност беше договорено?

Најконкретниот резултат е принципиелниот договор за голема размена на воени заробеници.

Американскиот преговарач Џаред Кушнер ја опиша планираната операција како потенцијално најголемо хуманитарно ослободување на заробеници од почетокот на војната. Украинскиот претседател Володимир Зеленски исто така најави дека размената треба да биде значителна.

Точниот број на лица што ќе бидат разменети сè уште не беше објавен по завршувањето на разговорите. Деталите треба дополнително да ги договорат страните.

Ова не е мировен договор, но е важен показател дека и Москва и Киев сè уште можат да постигнат договор кога темата е ограничена и практична.

Главната пречка останува Донбас

Најтешкото прашање не е поместено – територијата.

Москва продолжува да бара Украина да се откаже од целиот Донбас, вклучувајќи територии кои руската армија во моментов не ги контролира.

Киев категорично го одбива тоа.

По разговорите, шефот на руската делегација Владимир Медински дополнително ја зацврсти позицијата на Москва, изјавувајќи дека Русија не гледа можност за територијална размена со Украина. Тој истовремено порача дека Москва има намера да го врати она што го смета за руска територија.

Тоа е клучниот проблем за секој иден мировен договор.

Ако Русија инсистира на украинско повлекување од делови на Донбас кои сè уште ги контролира Киев, а Украина одбива доброволно да ги предаде, просторот за компромис останува исклучително тесен.

Американците признаваат: Нема доверба

Кушнер по преговорите јавно призна дека меѓу Русија и Украина практично нема доверба.

Според него, токму тоа го прави територијалното прашање најтешко за решавање.

Американската страна затоа се обидува процесот да го прошири кон теми каде што е можно постепено приближување: хуманитарни прашања, безбедносни гаранции, економска обнова и идната безбедносна архитектура.

Од таа перспектива, Абу Даби повеќе личеше на обид повторно да се воспостави функционален преговарачки процес отколку на последна рунда пред потпишување мир.

Нема договор ниту за прекин на огнот

Уште поважно е што од Абу Даби не произлезе договор за општ прекин на огнот.

Украина се обидуваше да обезбеди напредок барем кон ограничена деескалација во Црното Море и околу извозот на жито, но по завршувањето на средбите Киев соопшти дека сè уште чека одговор од Москва.

Земјите од Г7, пак, предлагаат поширок реципрочен прекин на нападите врз енергетската инфраструктура и во Црното Море како прв чекор кон посеопфатно примирје.

Но таков договор во Абу Даби не беше постигнат.

Додека преговараа – нападите продолжија

Можеби најдобрата илустрација за ограничениот резултат е случувањето на терен.

За време на разговорите Русија продолжи со напади врз украинската енергетска инфраструктура, додека Украина продолжи со удари врз цели во Русија.

Утрото по завршувањето на преговорите двете страни повторно разменија напади, вклучително и во насока на Киев и Москва.

Тоа покажува дека дипломатскиот процес засега функционира паралелно со војната, а не наместо неа.

Европа стигна до Абу Даби, но не до руската маса

Втората голема тема е Европа.

Пред трилатералните разговори, на преговорите во Абу Даби, претставници на Украина и САД се сретнаа со ЕУ, Франција, Германија, Италија, Велика Британија и НАТО.

Тие се согласија дека евентуалниот договор мора да содржи сериозни безбедносни гаранции за Украина и дека идната европска безбедност не може да се решава без европско учество.

Но руската делегација одби средба со европските и НАТО претставниците во Абу Даби.

Медински дополнително порача дека Москва засега не гледа причина Европа директно да се вклучи во форматот, тврдејќи дека европските земји не понудиле конкретен мировен предлог.

Тука се отвора поширок конфликт околу самиот формат на идниот договор.

Москва сака договор и за нова европска безбедносна архитектура

За Русија, преговорите веќе не се само прашање за Украина.

Медински потврди дека една од централните теми во Абу Даби била идната европска безбедносна архитектура.

Москва сака поширок договор со Вашингтон кој би ги опфатил односите меѓу Русија и Западот, военото присуство на НАТО и долгорочната безбедност на континентот.

Европските земји имаат сосема различна позиција.

Нивниот став е дека Русија не може да одлучува за безбедносниот поредок на Европа без европските држави, а НАТО треба да остане централниот столб на колективната одбрана.

Затоа спорот околу „столчето на масата“ не е протоколарно прашање.

Тоа е суштинско прашање за тоа кој ќе ја определува европската безбедност по евентуалниот крај на војната.

Вашингтон сега оди од Москва во Даблин

Следниот чекор покажува како САД го замислуваат процесот.

Американските посредници Стив Виткоф и Џаред Кушнер денеска пристигнаа во Москва, каде треба да разговараат со Владимир Путин.

Потоа треба да заминат во Ирска за разговор со Зеленски.

Практично, Вашингтон преминува во шатл-дипломатија:

Абу Даби → Путин → Зеленски → повторно усогласување на позициите.

Кушнер најави дека во Москва ќе го отвори и прашањето за вклучување на европските партнери во следните фази на преговорите.

Дали Абу Даби беше успех или неуспех?

Ако критериумот е мировен договор – не беше успех.

Нема договор за територијата, нема општ прекин на огнот, нема договор за безбедносните гаранции и нема согласност кој треба да учествува во финалните преговори.

Но ако критериумот е дали повторно е воспоставен директен канал меѓу Русија и Украина – тогаш средбата има значење.

Ова беа првите директни преговори во ваков формат по девет месеци. Двете страни договорија размена на заробеници и прифатија разговорите да продолжат.

И украинскиот преговарач Давид Арахамија и рускиот Медински зборуваа за одреден напредок, иако од сосема различни позиции.

Арахамија рече дека разговорите биле тешки и дека руската делегација дошла со строги инструкции, но дека бил создаден позитивен импулс.

Медински, пак, оцени дека мировниот договор е нешто поблиску, но дека многу ќе зависи од Украина, САД и Европа.

Најважниот тест допрва следува

Вистинскиот резултат од Абу Даби затоа нема целосно да се измери со она што се случи во двата дена во Емиратите.

Ќе се измери со тоа што ќе следува.

Ако разговорите Виткоф–Кушнер со Путин доведат до промена на руската позиција за територијата или до прифаќање ограничен прекин на огнот, тогаш Абу Даби може да се покаже како почеток на посериозен процес.

Ако Москва остане на барањето за целиот Донбас, Киев продолжи да го одбива тоа, а нападите продолжат со ист интензитет, тогаш преговорите ќе останат ограничени на хуманитарни договори и дипломатско одржување на контактите.

Во моментов најпрецизниот заклучок е дека преговорите во Абу Даби го вратија дипломатскиот процес во живот, но сè уште не ја приближија доволно Русија и Украина за да може да се зборува за непосреден мировен договор.