Анализа: Нов министер за здравство, нова локација за нов клинички центар
26/12/2025 23:11
Нов клинички центар во Скопје е една од најдолготрајните, но и најнеуспешно реализирани државни идеи во последните две децении. Речиси и да нема влада или министер за здравство кој не најавил „дефинитивно решение“, но секоја нова политичка гарнитура започнувала од нула – со нова локација, нови студии и нови рокови. Последната изјава на министерот за здравство Азир Алиу, дека како сериозна опција се разгледува пренамена на ГОБ „8 Септември“, уште еднаш ја отвори дилемата: дали проблемот е во локацијата – или во системот на одлучување?
Клинички центар како политички, а не стратешки проект
Терциерното здравство е врв на секој здравствен систем. Клиничкиот центар не е само болница, туку сложен кампус што ги обединува клиниките, наставата, науката, ургентната медицина и високоспецијализираните технологии. Токму поради тоа, изборот на локација не смее да биде политичка импровизација, туку долгорочна државна стратегија. Во Македонија, меѓутоа, клиничкиот центар со години се третира како проект на мандат, а не како проект на генерации.
Хронологија на локациите што „беа решени“, па заборавени
1. Бардовци – првата голема идеја
Една од првите сериозни локации што се споменуваше за нов клинички центар беше Бардовци. Аргументите беа: слободен простор, можност за модерен кампус и изместување на сообраќајниот притисок од центарот на градот. Но идејата наиде на силен отпор од стручната јавност и локалното население, поради еколошките аспекти, урбанистичките ограничувања и стравувањата од неконтролирана урбанизација. Проектот никогаш не влезе во конкретна фаза.
2. Злокуќани – „универзитетска логика“
Следната сериозна опција беше Злокуќани, како локација поблиску до постоечкиот Клинички центар и медицинските факултети. Поддржувачите сметаа дека оваа позиција ќе овозможи континуитет на наставата и медицинската практика. Но токму тука се појавија клучните проблеми: скапа експропријација, сложени имотно-правни односи, урбанистички ограничувања и ризик од дополнително гушење на градското јадро. Злокуќани остана идеја на хартија.
3. Ѓорче Петров – локацијата што доби најмногу поени
Во еден од поновите циклуси, официјално беа разгледувани три локации: Злокуќани, Петровец и Ѓорче Петров. Според тогашните изјави на надлежните, Ѓорче Петров важеше за фаворит – поради близината до обиколницата, подобрата сообраќајна пристапност и можноста за изградба на целосно нов медицински кампус. И покрај тоа, проектот не продолжи понатаму од анализи и јавни најави, а локацијата тивко исчезна од агендата со смената на приоритетите.
4. Петровец – логистика наспроти реалност
Петровец беше споменуван како опција што нуди простор и поврзаност со регионалната инфраструктура, но брзо се наметнаа дилеми околу оддалеченоста од градот, потребата од нови патни решенија и прашањето дали клинички центар смее да биде толку изместен од урбаното јадро. И оваа идеја остана без завршница.
5. Сарај – идеја што кружи, но никогаш не созреа
Во јавноста повремено се споменуваше и Сарај, најчесто како логична периферна зона со простор за развој. Сепак, за разлика од Ѓорче Петров или Злокуќани, Сарај никогаш не бил формално презентиран како официјална кандидат-локација во владини анализи или стратегии, туку повеќе како неформална јавна идеја, без конкретна разработка.
Нов пресврт: ГОБ „8 Септември“ како клинички центар
Со доаѓањето на новиот министер за здравство, фокусот повторно се менува. Овојпат, наместо „чиста“ нова градба, се предлага пренамена и доградба на Градската општа болница „8 Септември“. Аргументите се практични: цврста постоечка градба, поврзаност со два булевари, простор за проширување и потенцијално побрза реализација со помали трошоци.
Но ова решение отвора нови прашања:
дали пренамената ќе создаде вистински клинички центар или само „проширување“ на постоечки капацитети;
што ќе се случи со секундарното здравство кое денес функционира во „8 Септември“;
дали овој модел ќе овозможи интеграција со медицинските факултети и наставата;
и најважно – дали се работи за системско решение или за компромис поради години изгубено време.
Заклучок: проблемот не е локацијата, туку континуитетот
Историјата на обидите за нов клинички центар покажува еден константен модел: секој нов министер започнува со нова локација. Наместо континуитет, имаме ресетирање. Наместо државна стратегија, имаме мандатни идеи.
Клинички центар не се гради за една влада, туку за 40–50 години. Без разлика дали ќе биде во Ѓорче Петров, Злокуќани, „8 Септември“ или на сосема нова локација, клучното прашање е дали конечно ќе се донесе една, јасна, стручна и политички обврзувачка одлука, која нема да се менува со секоја смена на министер.
Додека тоа не се случи, Македонија ќе продолжи да има уште една „вечна инвестиција“ – нов клинички центар кој постои само во анализи, најави и прес-конференции.
Нов клинички центар во Скопје е една од најдолготрајните, но и најнеуспешно реализирани државни идеи во последните две децении. Речиси и да нема влада или министер за здравство кој не најавил „дефинитивно решение“, но секоја нова политичка гарнитура започнувала од нула – со нова локација, нови студии и нови рокови. Последната изјава на министерот за здравство Азир Алиу, дека како сериозна опција се разгледува пренамена на ГОБ „8 Септември“, уште еднаш ја отвори дилемата: дали проблемот е во локацијата – или во системот на одлучување?
