Историски раст на цените на кафето: Глобални економски последици и предизвици за производителите

08/03/2025 10:48

Цените на кафето достигнуваат историски највисоки нивоа, а ова поскапување има значително влијание на производителите и потрошувачите ширум светот. Во текот на изминатата година, цената на кафето постојано растеше, при што податоците покажуваат дека Арабика се зголемила за 140%, додека Робуста, која до неодамна беше поевтина, сега ја надминува цената на Арабика. Само во првите два месеци од оваа година, цената на суровото кафе на светските берзи пораснала за дополнителни 30%.

Весна Бјелиќ Беќаговиќ, уредничка на Blic Biznis, во разговор за Euronews Србија истакна дека оваа ситуација не претставува само проблем за љубителите на кафето, туку има пошироки економски импликации, бидејќи кафето не е само дел од утринската рутина, туку и значаен глобален економски фактор.

„Новите статистички податоци покажуваат дека цената на кафето се зголемила двојно во последните 14 месеци. Интересно е тоа што цената на Робуста по прв пат ја надмина цената на Арабика, што претходно не се случувало. Овој скок несомнено има влијание на крајните потрошувачи. На пазарот има голема побарувачка, додека понудата се намалува. За да се разберат вистинските размери на овој раст, треба да се знае дека цените се зголемиле од 30 до 40%, а во некои периоди беа забележани и скокови од 300%“, изјави Бјелиќ Беќаговиќ.

Ограничена понуда и климатски промени

Еден од главните фактори за растот на цените е намалената понуда, бидејќи бразилските производители скоро целосно ги испразниле своите складишта.

„Сега сме на прагот на новата жетва, но понудата е многу мала. Климатските промени директно влијаат на насадите со кафе, што ја намалува и квалитетот на бербата“, додава таа.

Дополнителен притисок врз цените создаваат и геополитичките тензии, кои доведуваат до промени во трговските рути, создавајќи доцнења во транспортот и зголемени трошоци.

„Често забораваме дека кафето е берзанска стока, како и нафтата, и затоа е подложно на шпекулации. Инвестициските фондови и шпекулантите често вложуваат во кафе, вештачки зголемувајќи ја неговата цена“, појаснува таа.

Што значи ова за потрошувачите?

Производителите на кафе се наоѓаат во тешка ситуација. Иако се трудат да не го префрлат целото поскапување на потрошувачите, за да го одржат квалитетот на производот, се соочуваат со значително зголемување на трошоците за производство.

„За да опстанат, тие се приморани да ги зголемат цените на големо, што пак води до раст на малопродажните цени. Ова предизвикува незадоволство кај потрошувачите, особено во Србија и на глобално ниво, дополнително комплицирајќи ја ситуацијата“, додава таа.

Кога се прашува дали се очекува стабилизација на пазарот на кафе или понатамошен раст на цените, таа вели дека нема многу простор за оптимизам.

„Некои производители веќе продале до 90% од својата жетва, што значи дека на пазарот ќе има недостиг на кафе во наредниот период. Според моменталните проценки, понудата на кафе ќе биде на историски минимум. Плус, најавените суши дополнително ќе влијаат на квалитетот и количината на достапното кафе. Оптимизмот за следната сезона на жетва е многу мал, што значи дека потрошувачите ќе продолжат да се соочуваат со високи цени“, заклучува Бјелиќ Беќаговиќ.