Антикорупциските организации бараат стопирање на законот за „Скопје 2028“: Предупредуваат на сомнително трошење на 21 милион евра

Платформата на граѓански организации за борба против корупцијата побара Собранието веднаш да го запре донесувањето на Предлог-законот за спроведување на проектот „Скопје – Европска престолнина на културата 2028“.

Организациите предупредуваат дека предложените решенија создаваат сериозни ризици за транспарентноста, отчетноста и спречувањето на корупцијата при трошењето на јавните средства.

Вкупниот буџет на проектот изнесува 21 милион евра. Најголемиот дел од парите треба да бидат обезбедени од државниот буџет и од буџетот на Град Скопје.

Фондацијата би била изземена од јавните набавки

Предлог-законот е поднесен од група пратеници по скратена постапка. Со него е предвидено Град Скопје да основа фондација задолжена за реализација на проектот.

Како најспорно решение, Платформата го посочува целосното изземање на Фондацијата од примената на Законот за јавните набавки.

Според граѓанските организации, Фондацијата ќе биде основана од Град Скопје и ќе располага со буџетски и европски средства. Поради тоа, тие сметаат дека таа треба да има статус на договорен орган и да ги почитува постојните правила за јавни набавки.

Предупредување за опасен преседан

Од Платформата оценуваат дека изземањето на Фондацијата со посебен закон би создало нееднаквост на институциите пред законот.

Тие предупредуваат дека ваквото решение може да стане опасен преседан и во иднина да се применува и за други проекти што ќе бидат прогласени за приоритетни.

„Изземањето на еден субјект од Законот за јавните набавки со посебен закон воспоставува опасност со високи ризици од корупција, која може да се повтори за секој иден проект прогласен за приоритетен“, наведуваат од Платформата.

Исклучокот би важел и за стандардни и градежни набавки

Граѓанските организации нагласуваат дека Предлог-законот не предвидува само ограничени исклучоци за специфични авторски или уметнички услуги.

Според нив, Фондацијата целосно би била изземена од системот на јавни набавки. Тоа би важело и за стандардни стоки, услуги и опрема, но и за инфраструктурни и градежни работи за кои постои пазарна конкуренција.

Платформата признава дека проектот има големо културно и општествено значење. Сепак, оценува дека токму неговиот обем и високиот износ на јавни средства бараат поголема, а не помала контрола.

Забелешки за именувањето на раководните органи

Платформата има забелешки и за начинот на кој е предвидено да се управува со Фондацијата.

Иако Советот на Град Скопје ја основа како правно лице, според предложеното решение градоначалникот ќе ги именува и разрешува членовите на Управниот и Надзорниот одбор.

Организациите предупредуваат дека не се утврдени минимални услови и стручни критериуми за членовите на одборите и за директорот. Не е предвидена ниту јасна и транспарентна постапка за нивниот избор.

Според Платформата, ваквиот модел не обезбедува доволно гаранции дека Фондацијата ќе биде раководена од професионални и стручни кадри.

Одборот би одлучувал и за набавките и за приговорите

Дополнителен проблем, според организациите, е концентрацијата на овластувањата поврзани со набавките.

Одборот на Фондацијата би го усвојувал планот за набавки, би ги формирал комисиите и би одлучувал за определени постапки. Истовремено, тој би одлучувал и по приговорите поднесени од учесниците.

Платформата оценува дека на тој начин управувачките, нормативните и контролните надлежности се концентрираат во една иста структура.

Со тоа, според нив, не се обезбедува независна жалбена постапка ниту правната заштита што постои во системот на јавни набавки.

Договорите и ревизијата не се доволни

Објавувањето на склучените договори и последователната ревизија се важни механизми, но не можат да ја заменат јавната конкуренција, велат од Платформата.

Според организациите, потребни се однапред утврдени законски постапки и независна можност за жалба.

Тие предупредуваат дека контролата откако парите веќе ќе бидат потрошени не е доволна за навремено спречување на евентуални злоупотреби.

Законот не бил објавен на ЕНЕР

Платформата реагира и на постапката по која се носи законот.

Предлогот бил поднесен по скратена постапка, не бил објавен во Единствениот национален електронски регистар на прописи – ЕНЕР и не била спроведена антикорупциска проценка.

Не била организирана ниту јавна расправа, иако законот предвидува отстапување од постојните механизми за контрола.

Според организациите, ваквиот начин на носење дополнително го зголемува ризикот од нетранспарентност.

Бараат повлекување на Предлог-законот

Платформата бара Собранието веднаш да го запре разгледувањето на Предлог-законот и да не дозволи тој да биде донесен по скратена постапка.

Предлагачите се повикуваат да го повлечат текстот и да го објават на ЕНЕР за јавна консултација.

Исто така, се бара да се спроведе проценка на влијанието на регулативата и да се избришат одредбите со кои Фондацијата се иззема од Законот за јавните набавки.

Платформата ја повика и Државната комисија за спречување на корупцијата да ги разгледа можните корупциски ризици и своето мислење да го достави до Собранието и до јавноста.

За проектот се предвидени 21 милион евра

Вкупниот буџет на проектот „Скопје – Европска престолнина на културата 2028“ изнесува 21 милион евра.

Според објавените податоци, 95 проценти од средствата треба да бидат обезбедени од државниот буџет и од буџетот на Град Скопје. Дополнителни 500.000 евра се предвидени од европските фондови.

Фондацијата „Скопје – Европска престолнина на културата“ била формирана од Град Скопје на 28 јануари годинава.

За нејзин директор во јуни бил назначен Марјан Цветковски, кој претходно 15 години раководел со Македонската радио-телевизија.