Извештајот на ЕК за Македонија: Напредок во дел од реформите, застој кај корупцијата, медиумите и јавните набавки

Извештајот на ЕК за Македонија за 2026 година дава мешана слика за напредокот на земјата кон Европската Унија. Европската комисија регистрира реформи и позитивни поместувања во повеќе области, но истовремено констатира застој во дел од фундаменталните прашања важни за пристапниот процес.

Меѓу областите каде што е забележан напредок се јавната администрација, дигиталната трансформација, науката и истражувањето и надворешната и безбедносната политика.

Од друга страна, нема напредок или остануваат сериозни забелешки кај борбата против корупцијата, слободата на изразување, јавните набавки и делови од владеењето на правото.

Уставните измени остануваат нерешено прашање

Европската комисија повторно го посочува прашањето за уставните измени.

Во извештајот се наведува дека во периодот опфатен со оценувањето не бил постигнат напредок во исполнувањето на оваа обврска.

Уставните измени произлегуваат од заклучоците на Советот на ЕУ од 2022 година и остануваат услов за натамошно придвижување на пристапниот процес.

Тоа значи дека реформите во другите области продолжуваат да се оценуваат, но политичкиот услов за следната фаза од преговорите останува неисполнет.

Судството бележи одреден напредок, но остануваат сериозни проблеми

Кај судството Комисијата регистрира одреден напредок.

Како позитивни чекори се посочуваат законските измени поврзани со Судскиот совет, Советот на јавните обвинители и статусот на судиите и обвинителите.

Сепак, ЕК предупредува дека независноста и финансиската автономија на судството и понатаму се под притисок.

Во извештајот се посочуваат и јавните изјави на политичари насочени кон судии и обвинители. Комисијата оценува дека таквите постапки можат да претставуваат недозволено влијание врз правосудството.

Нема напредок во борбата против корупцијата

Една од послабите оценки се однесува на корупцијата.

Европската комисија констатира дека во оваа област нема напредок и дека корупцијата останува широко распространета.

Посебно се посочуваат предметите за висока корупција, кај кои има долги постапки, случаи што стигнуваат до застарување и недоволен број ефективни завршници.

ЕК повторно го отвора и прашањето за измените на Кривичниот законик. Според оценката на Комисијата, измените донесени во 2026 година не ги отстраниле целосно последиците од спорните измени од 2023 година.

Јавните набавки без напредок

Нема напредок ниту во областа на јавните набавки.

ЕК оценува дека препораките од претходниот извештај не биле исполнети во потребната мера.

Како проблеми се издвојуваат големиот број постапки со само еден понудувач, високиот процент на поништени тендери и потребата од посилни механизми против судир на интереси, измами и корупција.

Според податоците во извештајот, јавните набавки во 2025 година изнесувале околу 9,3 проценти од БДП.

Медиумите без напредок

Комисијата оценува дека нема напредок ниту во слободата на изразување.

Се признава дека биле преземени чекори за усогласување со европските правила, но остануваат повеќе системски проблеми.

Меѓу нив се финансиската и институционалната независност на регулаторот, финансирањето на јавниот сервис, транспарентноста на медиумската сопственост и распределбата на јавните средства за рекламирање.

ЕК повторно ги посочува и заканите и нападите врз новинари како проблем што бара поефикасна институционална реакција.

Позитивни оценки за администрацијата и дигитализацијата

Извештајот содржи и низа позитивни оценки.

Кај реформата на јавната администрација е регистриран одреден напредок.

Комисијата ги издвојува проширувањето на електронските услуги, електронското управување со документи и чекорите за подобрување на работата на администрацијата.

Сепак, остануваат забелешки за изборот и разрешувањето на раководниот кадар и потребата од поголема професионализација.

Добар напредок е забележан и во дигиталната трансформација и во областа на науката и истражувањето.

Македонија целосно усогласена со надворешната политика на ЕУ

Една од најдобрите оценки Македонија ја добива во надворешната, безбедносната и одбранбената политика.

Земјата продолжува целосно да се усогласува со заедничката надворешна и безбедносна политика на Европската Унија, вклучително и со европските рестриктивни мерки.

ЕК во оваа област регистрира добар напредок.

Економијата стабилна, но остануваат структурните слабости

Во економскиот дел Комисијата оценува дека Македонија има добро ниво на подготвеност за функционална пазарна економија.

Економскиот раст забрзал, банкарскиот сектор останал стабилен, а пазарот на труд покажал подобрување.

Сепак, напредокот е оценет како ограничен.

Како долгорочни проблеми се посочуваат инфлацијата, неформалната економија, слабостите во управувањето со јавните инвестиции, недостигот од квалификувана работна сила и емиграцијата.

Образованието останува сериозен предизвик

ЕК повторно укажува и на слабите резултати во образованието.

Македонските ученици остануваат значително под просекот на ОЕЦД во читање, математика и природни науки.

Иако буџетот за образование е зголемен, Комисијата смета дека инвестициите и резултатите сè уште не се на потребното ниво.

Што покажува целокупната слика?

Годишниот извештај не покажува целосна стагнација на Македонија.

Напредок е регистриран во повеќе технички и секторски области. Истовремено, слабите оценки се концентрирани токму во дел од темите што се клучни за пристапувањето во ЕУ – владеењето на правото, корупцијата, функционирањето на институциите, јавните набавки и медиумската средина.

Дополнително, уставните измени остануваат политички услов за продолжување на процесот.

Затоа, главната слика од извештајот на ЕК е дека Македонија продолжува да спроведува дел од реформите, но напредокот е нерамномерен и сè уште недоволен во неколку фундаментални области што директно влијаат врз темпото на европската интеграција.