Војната добива нова димензија: Иран се заканува со удари врз американски бизнис-интереси во Заливот

Војната меѓу САД и Израел од една страна и Иран од друга за неколку месеци значително ги промени и целите и начинот на кој се води конфликтот.

Воените дејства започнаа на 28 февруари 2026 година, кога САД и Израел извршија големи координирани напади врз Иран. Вашингтон и Тел Авив како една од главните цели ја наведоа иранската нуклеарна и ракетна програма.

Конфликтот, сепак, не заврши со почетните напади. Следуваа ирански ракетни и беспилотни напади врз Израел, американски воени позиции и земји од Персискиот Залив во кои се наоѓаат американски сили.

Од нуклеарните постројки до регионална војна

Она што започна како операција насочена кон иранските воени и нуклеарни капацитети постепено се претвори во поширок регионален конфликт.

Во различни периоди беа договарани прекини на нападите и обиди за враќање на преговарачката маса, но борбите повеќепати продолжуваа. Во мај Иран ги обвини САД дека прекршиле примирје со нови удари, додека во јуни повторно беше постигнат договор за запирање на дел од нападите и продолжување на разговорите.

Иран во меѓувреме нападна американски воени цели во Јордан, Кувајт и Бахреин, а нападите и заканите кон американските сојузници станаа важен дел од неговата стратегија за притисок.

Техеран се заканува со економски цели

Во последната фаза на конфликтот, иранските закани сè повеќе се насочуваат кон економската и критичната инфраструктура во земјите од Заливот.

Иран предупреди дека доколку САД извршат нови големи удари врз неговата инфраструктура, може да возврати врз нафтени постројки, електроенергетски системи, водоснабдување и транспортна инфраструктура во регионот.

Уште во март, иранската Револуционерна гарда предупреди дека како цели може да се третираат и економски, индустриски и енергетски капацитети во кои Американци имаат сопственички интереси.

Тоа претставува значајна промена во природата на конфликтот – од директна пресметка меѓу воени цели кон обид економската цена на војната да ја почувствуваат и американските партнери во регионот.

Во фокусот се појавуваат и имотите со брендот „Трамп“

На социјалните мрежи и во дел од медиумите се појави список на објекти со брендот „Трамп“ во земјите од Персискиот Залив кои наводно се идентификувани како потенцијални цели.

За постоењето на официјален ирански список со конкретни Trump-објекти засега нема потврда од веродостоен официјален или независен извор, па ваквите наводи треба да се третираат со резерва.

Факт е, сепак, дека бизнис-мрежата со брендот „Трамп“ во регионот значително се прошири.

Меѓу постојните или најавените проекти се Trump International Golf Club во Дубаи, Trump Tower Jeddah во Саудиска Арабија, проектот Trump International во Wadi Safar кај Ријад, Trump International Golf Club во катарскиот проект Simaisma и Trump International во Оман.

Заканите може да имаат политичка тежина

Доколку конфликтот навистина почне да ги опфаќа американските комерцијални интереси во Заливот, тоа би претставувало ново ниво на притисок врз Вашингтон.

Иран веќе се обидува да ги убеди Саудиска Арабија, Катар и другите регионални сили да влијаат врз американскиот претседател Доналд Трамп за спречување нови удари.

Таквиот притисок веќе има одредено политичко влијание. Трамп неодамна изјави дека ставовите на лидерите од Заливот имале голема тежина во неговата одлука да се откаже од планирана нова серија напади врз Иран.

Повторно се отвора можноста за договор

Паралелно со заканите продолжуваат и дипломатските напори.

САД очекуваат Иран и Оман да постигнат договор што би овозможил повторно нормализирање на сообраќајот низ Ормутскиот Теснец. Во замена, Вашингтон би можел да ја укине блокадата на иранските пристаништа.

Затоа следниот период може да биде клучен. Војната веќе одамна не се сведува само на уништување на иранските нуклеарни капацитети. Таа се претвори во поширока борба за безбедноста, економијата, енергетиката и политичкото влијание во целиот регион.

Иран се заканува со економски цели, а евентуалното проширување на нападите кон американски комерцијални интереси може дополнително да го зголеми притисокот за постигнување трајно примирје.