Заливските држави разговараат со Иран за нов регионален договор без САД

Државите од Персискиот Залив започнаа нова рунда разговори со Иран за регионална безбедност и соживот по војната. Според дипломатски извори и експерти цитирани од британски „Телеграф“, дел од земјите во регионот сакаат да изградат сопствена рамка за договор со Техеран, без директно потпирање на САД.

Разговори меѓу Иран, Оман, Катар и Саудиска Арабија

Првите состаноци се одржале меѓу Иран и Оман, Оман и Катар, Иран и Саудиска Арабија, а потоа и меѓу Катар и Ријад.

Во фокусот биле регионалната безбедност, управувањето со Ормутскиот теснец и можните финансиски стимулации што земјите од Заливот би можеле да му ги понудат на Иран.

Целта е да се добијат безбедносни отстапки од Техеран и да се намали ризикот од нови тензии во еден од најчувствителните региони во светот.

Ормутскиот теснец останува клучна точка

Ормутскиот теснец е една од најважните поморски рути за глобалната трговија со нафта. Токму затоа прашањето за неговото управување има големо значење за Заливот, но и за светската економија.

Во разговорите се разгледуваат различни модели. Меѓу нив е и можноста за такси поврзани со конкретни услуги, како безбедна навигација, расчистување мини, еколошка заштита, пристанишни услуги или осигурување.

Оман и Иран веќе разговарале за можни надоместоци за услуги за бродовите што минуваат низ Ормутскиот теснец. САД, пак, јавно се противат на било какви патарини или задолжителни такси за меѓународниот поморски сообраќај.

Паралелни преговори со Вашингтон

Овие регионални разговори се водат паралелно, но одделно, од индиректните преговори меѓу Вашингтон и Техеран.

Американски претставници пристигнале во Катар за разговори со посредници околу договорот со Иран. Според извештаите, разговорите се поврзани со примирјето, безбедноста во Ормутскиот теснец и поширокиот мировен процес.

Рокот за постигнување поширок договор се очекува да биде до крајот на август.

Довербата во САД е намалена

Според експерти цитирани во британските медиуми, кредибилитетот на САД кај дел од земјите во Заливот е намален. Поради тоа, во регионалните престолнини се зацврстува идејата дека треба да се бара директно разбирање со Техеран.

Таквиот пристап би значел дека земјите од Заливот сакаат сами да дефинираат правила за безбедност, економска соработка и управување со кризите.

САД се против такси во Ормутскиот теснец

Американскиот претседател Доналд Трамп претходно изјави дека Иран го уверил Вашингтон дека нема да бара патарини или други наплати за премин низ Ормутскиот теснец.

Сепак, дел од извештаите наведуваат дека се разгледуваат такси за конкретни услуги, а не класична патарина. Тоа прашање останува чувствително, бидејќи меѓународните поморски правила не дозволуваат наплата за сам премин, освен за специфични услуги што навистина се обезбедуваат на бродовите.

Нов баланс на силите во регионот

Аналитичарите оценуваат дека монархиите од Персискиот Залив не очекуваат Иран целосно да се откаже од Ормутскиот теснец како средство за влијание.

Затоа, земјите од регионот се обидуваат да најдат модел што ќе ја намали опасноста од нова воена или економска криза. Истовремено, тие сакаат поголема контрола врз сопствената безбедност, без целосна зависност од Вашингтон.

Доколку разговорите успеат, тоа би можело да отвори нова фаза во односите меѓу Иран и земјите од Персискиот Залив. Но, договорот ќе зависи од тоа дали Техеран, Вашингтон и регионалните сили ќе прифатат заеднички правила за Ормутскиот теснец и безбедноста во регионот.