Ревизијата утврди сериозни неправилности во МЕПСО: проблеми со имот, инвестиции, заеми и вработувања

ДЗР утврди сериозни неправилности во МЕПСО. Државниот завод за ревизија извршил ревизија на финансиските извештаи и ревизија на усогласеност на АД МЕПСО Скопје за 2024 година. Според ревизорите, друштвото бележи раст на приходите. Сепак, утврдени се слабости во управувањето со имотот, инвестициите, јавните средства и човечките ресурси.

Нерешени имотно-правни прашања

Ревизорите утврдиле слабости во евиденцијата и регулирањето на сопственоста на електропреносната инфраструктура. Дел од имотот нема уреден правен статус. Има и имот за кој нема точна сметководствена евиденција. Според извештајот, преносната мрежа на АД МЕПСО Скопје вклучува 112 далекуводи. За 53 далекуводи е запишано правото на сопственост во Агенцијата за катастар на недвижности. За 59 далекуводи, друштвото не располага со имотни листови.

Проблеми и со трафостаниците

ДЗР утврдил дека сè уште постојат нерешени имотно-правни прашања и за 33 трафостаници. Тие се во заедничка сопственост на АД МЕПСО Скопје и ЕВН Македонија АД. Кај дел од нив, правото на сосопственост е запишано само на ЕВН Македонија. За други трафостаници сè уште се водат постапки за запишување или преземање.

Не може да се потврди бројот и вредноста на дел од средствата

Според ревизорите, постојната сметководствена евиденција не овозможува целосно да се потврдат бројот и вредноста на далекуводите и трафостаниците. Тие биле евидентирани по делови, на различни сметки и со неусогласени називи. Оваа состојба, според ДЗР, влијае и врз тарифата за пренос на електрична енергија. Тарифата ја утврдува Регулаторната комисија за енергетика врз основа на доставени сметководствени и финансиски податоци.

Завршени проекти не биле ставени во употреба

Ревизорите утврдиле и неправилности кај материјалните средства во подготовка. Дел од нив се однесувале на завршени проекти кои не биле ставени во употреба. Вредноста на тие проекти изнесува 74.176 илјади денари, односно околу 1,2 милиони евра. За дел од средствата, во износ од 19.100 илјади денари, не можело да се потврди состојбата, потребата и оправданоста поради недостиг на документација.

Инвестициските проекти се реализирале од 9 до 62 проценти

Во извештајот се наведува дека АД МЕПСО во изминатите 13 години реализирал значајни инвестициски активности. Тие се однесуваат на изградба, реконструкција, ревитализација и модернизација на електропреносната мрежа. Сепак, степенот на нивна реализација се движел од 9 до 62 проценти. Кај дел од проектите имало зголемување на вредноста на договорите и пролонгирање на роковите. Два договори кои биле делумно реализирани биле раскинати.

За заем од 26,4 милиони евра сè уште нема изградба

ДЗР посочува и на проектот за изградба на далекуводот 110 kV ТС Валандово – ТС Милетково. За овој проект во јуни 2024 година бил одобрен заем од ЕБРД во износ од 26,4 милиони евра. Сепак, според ревизорите, активностите за изградба сè уште не започнале. За одобрување на заемот и провизија за неповлечени средства биле платени 155.672 евра. Од нив, 22.205 евра биле платени во 2024 година.

Неповлечени 53,4 милиони евра од заеми

АД МЕПСО користи повеќе кредитни линии од меѓународни финансиски институции. Вкупниот износ на одобрени тековни заеми е 102,4 милиони евра. Од нив, 52 проценти, односно 53.434.992 евра, не биле повлечени. За тоа во 2024 година била платена провизија од 245.629 евра. Од одобрувањето на заемите до крајот на 2025 година, провизиите достигнале 2.633.953 евра.

За заеми платени речиси 9 милиони евра

Заклучно со 2024 година, за земените заеми биле платени провизии и камати во вкупен износ од 8.996.052 евра. Тоа претставува 8,8 проценти од вкупниот износ на одобрените заеми. Според ДЗР, ненавременото користење на заемите го зголемува финансискиот товар. Истовремено, се забавува и реализацијата на стратешките проекти за електропреносниот систем.

Побарувања зголемени повеќе од 10 пати

Побарувањата по дадени заеми на акционерски друштва во државна сопственост изнесуваат 591.990 илјади денари. Тоа е приближно 9,59 милиони евра. Според ДЗР, овие побарувања се повеќе од 10 пати зголемени во однос на 2020 година. Ревизорите укажуваат дека давањето заеми не е основна дејност на АД МЕПСО. Ваквата практика, според извештајот, негативно влијае врз ликвидноста и финансиската состојба на друштвото.

Неправилности кај 65 проценти од нововработените

ДЗР утврдил неправилности и во делот на човечките ресурси. Кај 65 проценти од нововработените лица, односно кај 45 лица, биле утврдени неправилности. Тие се однесуваат на исполнувањето на условите од јавниот оглас и актот за систематизација. Кај дел од нив, кратко по вработувањето било извршено прераспределување или унапредување.

Сајбер напад и потреба од посилна заштита

Во 2024 година АД МЕПСО Скопје бил цел на сајбер напад. Нападот предизвикал привремена недостапност на дел од ИТ системите и податоците. Сепак, преносот на електрична енергија не бил нарушен. Ревизорите укажуваат дека е потребно дополнително зајакнување на сајбер безбедноста.

Фасада од 8,8 милиони евра бара санација

Во извештајот се потенцира и потребата од санација на оштетена фасада. За нејзина реконструкција и адаптација, во периодот од 2013 до 2018 година биле потрошени 547.058 илјади денари. Тоа е приближно 8,86 милиони евра. Според ревизорите, оштетувањата биле утврдени во 2020 и 2021 година.

ДЗР утврдил и други слабости

Со ревизијата биле утврдени и други состојби. Тие се однесуваат на пописот, расходувани средства, пријавена кражба и реализација на Годишната инвестициона програма. Во извештајот се споменуваат и финансирањето на синдикалните организации, авторските договори, спонзорствата и донациите. Според ДЗР, овие состојби имаат влијание врз работењето на друштвото.