63 години од земјотресот во Скопје, 26 јули 1963: Во 5:17 часот градот беше урнат, а светската солидарност повторно го изгради

На денешен ден во 1963 година, точно во 5 часот и 17 минути, Скопје го погоди најразорниот земјотрес во неговата понова историја.

За само дваесет секунди катастрофата засекогаш го промени ликот на градот. Земјотресот со магнитуда од 6,1 степени според Рихтеровата скала и интензитет од девет степени според Меркалиевата скала однесе 1.070 човечки животи.

Околу 3.000 лица беа повредени, а повеќе од 200.000 жители останаа без покрив над главата.

Речиси 80 проценти од градот беа разурнати

Во земјотресот беа уништени повеќе од 15.800 станови, додека околу 28.000 беа сериозно оштетени.

Огромни разурнувања претрпе речиси 80 проценти од градската структура. Потресот бил почувствуван и во поголем дел од Македонија и во соседните региони.

Меѓу најтешко оштетените објекти беа Народниот театар, Офицерскиот дом, Националната банка, Куршумли ан, Сули ан и Чифте амам.

Илјадници семејства со месеци живееле во шатори поставени во Градскиот парк, под Кале и на други локации низ Скопје.

Првата вест кон светот ја испратил дежурен телефонист

Првите информации за трагедијата кон светот ги испратил дежурниот телефонист во Пошта Скопје, Ѓорѓи Атанасовски.

И покрај оштетувањата на објектот, тој успеал да воспостави телефонска врска со Белград и да ја испрати пораката:

„Скопје е погодено од катастрофален земјотрес.“

За само неколку часа веста ја пренеле најголемите светски медиуми, а помошта почнала да пристигнува од сите страни.

Помош пристигнала од 87 држави

Во првите денови најголемиот товар го поднеле Југословенската народна армија, домашните спасувачки служби и граѓаните од тогашните југословенски републики.

Многу брзо, Скопје станало светски симбол на човечката солидарност. Помош испратиле 87 држави, а Обединетите нации ја презеле координацијата на долгорочната реконструкција.

На 14 октомври 1963 година, Генералното собрание на Обединетите нации едногласно усвоило резолуција за помош при обновата на Скопје.

Тој датум останал запаметен како „Денот на Скопје“ во историјата на организацијата.

Часовникот засекогаш запре на 5:17 часот

Часовникот на Старата железничка станица засекогаш запре на 5:17 часот.

До денес тој останува најпрепознатливиот симбол на скопската трагедија и сведоштво за моментот кога животот во градот бил прекинат.

Но часовникот не потсетува само на уништувањето. Тој го чува и сеќавањето на обновата што следувала.

Од урнатините започна изградбата на ново Скопје

Со поддршка на Обединетите нации бил распишан меѓународен конкурс за нов урбанистички план на градот.

Клучен печат врз обновата оставил јапонскиот архитект Кензо Танге. Неговата визија помогнала Скопје да стане едно од значајните дела на модернистичката архитектура.

Во следните години биле изградени Транспортниот центар, Градскиот трговски центар, Универзитетскиот кампус, студентскиот дом „Гоце Делчев“ и Музејот на современа уметност.

Градот добил и нови булевари, мостови и модерни населби.

Шеесет и три години подоцна, визијата повторно е ставена на тест

Денес, 63 години по земјотресот, повторно се отвора прашањето дали Скопје го зачува духот на градот изграден по катастрофата.

Непланската урбанизација, намалувањето на зелените површини, сообраќајниот хаос и архитектонските интервенции од последните децении ја нарушија визијата за модерен и плански развиен град.

Сепак, најголемата лекција од 26 јули 1963 година не е само трагедијата, туку и човечката солидарност.

Земјотресот не успеа да го уништи Скопје. Напротив, го претвори во светски симбол на меѓународната помош, заедништвото и надежта.

Часовникот на Старата железничка станица и денес стои запрен на 5:17 часот. Тој потсетува на моментот кога градот беше урнат, но и на времето кога светот покажа дека солидарноста може повторно да изгради еден град.