Сиљановска: Фемицидот е пораз на системот и државата

Уредничка анализа на говорот на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова

Говорот на претседателката Гордана Сиљановска‑Давкова по повод 8 Март претставува комбинација од политичка критика, морална опомена и филозофска рефлексија за положбата на жената и за институционалниот однос кон семејното насилство и фемицидот. Наместо класичен празничен говор, претседателката избира драматичен и трагичен тон, ставајќи го фокусот на последните случаи на фемицид и на институционалните слабости.

1. Промена на наративот: од празник кон трагедија

Главната реторичка рамка е деконструкција на симболиката на 8 Март. Наместо прослава, говорот го претставува празникот како ден на општествена самокритика.

Претседателката ја користи смртта на Ивана и малата Катја како емоционален и морален тригер, со што говорот добива силен драмски ефект. На тој начин се создава контраст меѓу формалната празничност и суровата реалност.

2. Критика на институционалниот систем

Еден од најсилните сегменти е директната критика на институциите – полицијата, судството, обвинителството и системот на социјална заштита.

Говорот испраќа неколку јасни пораки:

• Законите постојат, но нивната примена е проблемот.

• Системот реагира post festum, наместо превентивно.

• Недостасува координација меѓу институциите.

Тука се појавува и силната реторичка конструкција дека „владеењето на правото се претвора во владеење на насилните мажи“, што претставува една од најострите политички формулации во говорот.

3. Реторичка стратегија: прашања наместо одговори

Говорот е исполнет со реторички прашања, што е типична стратегија за морална и политичка мобилизација:

• „Колку вреди женскиот живот?“

• „Зошто институциите не реагираат навреме?“

• „Дали навистина животот е неприкосновен?“

Со оваа техника говорот добива обвинителен тон, а одговорноста се префрла врз институциите и општеството.

4. Интелектуална и филозофска димензија

Сиљановска-Давкова, како универзитетски професор по право, го проширува говорот со:

• референци на Истанбулската конвенција,

• Пекиншката декларација,

• филозофски размислувања за моќта и технологијата,

• цитирање на Hannah Arendt.

Ова му дава на говорот академски и интелектуален карактер, што го разликува од класичните политички обраќања.

5. Политичка порака и симболика

Завршницата се враќа на симболиката на 8 Март, розите и протоколарноста. Пораката е јасна: симболиката не е доволна ако системот не функционира.

Говорот завршува со повик за држава која ќе биде безбедна и правична за жените, што претставува класичен претседателски апел за општествен консензус.

Заклучок

Говорот на Сиљановска-Давкова е еден од ретките политички говори во Македонија што комбинира емоционална трагедија, институционална критика и филозофска анализа.

Неговата главна порака е дека фемицидот не е изолиран криминален чин, туку системски општествен неуспех, на институциите и политиката.