Американскиот напад на островот Харг ги вознемири пазарите: расте стравот од нов удар врз нафтата

Големиот американски напад врз иранскиот остров Харг отвори нов бран стравувања на светските енергетски пазари. Станува збор за клучна точка од која се извезува најголемиот дел од иранската сурова нафта.

Иако засега нема потврдени информации дека е погодена нафтената инфраструктура, самиот напад беше доволен за дополнително да ја зголеми нервозата на пазарот. Во услови кога Блискиот Исток веќе две недели е во длабока воена криза, секој нов удар носи нов ризик за глобалното снабдување.

Харг е клучна точка за иранската нафта

Островот Харг има огромно значење за иранската економија. Преку него се обработуваат околу 90 проценти од извозот на иранската сурова нафта.

Тоа значи дека секоја закана за оваа точка веднаш отвора прашања за тоа колку долго Иран ќе може нормално да извезува. Најголемиот дел од оваа нафта, според достапните информации, завршува на кинескиот пазар.

Трамп вели дека нафтената инфраструктура не била цел

Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека САД гаѓале воени цели на островот Харг, но дека нафтената инфраструктура засега била поштедена.

Воедно, тој испрати и предупредување до Техеран. Според неговата порака, таа одлука може брзо да се промени ако Иран продолжи да ги попречува бродовите што минуваат низ Ормускиот теснец.

Токму Ормус е еден од најважните енергетски коридори во светот. Затоа, секоја закана поврзана со овој теснец веднаш се одразува и врз цените на нафтата и врз стравот од нов ценовен шок.

Техеран се заканува со одговор

Од иранска страна стигна порака дека секој напад врз нивната енергетска инфраструктура ќе биде проследен со одговор врз енергетски објекти поврзани со САД во регионот.

Тоа дополнително ја крева неизвесноста. Пазарите не реагираат само на реална штета, туку и на можноста конфликтот да се прошири кон клучни нафтени и гасни точки на Блискиот Исток.

Цените веќе силно пораснаа

Според достапните податоци, цената на суровата нафта веќе пораснала за повеќе од 40 проценти од почетокот на конфликтот.

Меѓународната агенција за енергија предупреди дека војната веќе предизвикала еден од најголемите прекини во снабдувањето со нафта во историјата на глобалниот пазар.

Тоа значи дека пазарот веќе е силно чувствителен. Затоа, секој нов напад или закана создава дополнителен притисок.

Што велат аналитичарите

Дел од аналитичарите сметаат дека влијанието врз снабдувањето може да остане ограничено. Но само ако пристаништата, резервоарите и цевководите на Харг останат недопрени.

Во такво сценарио, извозниот капацитет на Иран би можел да се задржи меѓу 1,5 и 1,7 милиони барели дневно.

Сепак, ризикот останува висок. Ако Харг биде посериозно погоден, Иран би можел брзо да се соочи со пад и со силен удар врз речиси половина од вкупниот енергетски капацитет.

Под закана се и други точки во регионот

Покрај Харг, аналитичарите посочуваат и други ранливи енергетски центри во регионот.

Меѓу нив се терминалот Рас Танура и преработувачкиот центар Абкаик во Саудиска Арабија, како и нафтениот центар Фуџаира во Обединетите Арапски Емирати.

Доколку конфликтот се прошири и кон овие точки, последиците за светскиот пазар би биле уште потешки.

Ормус останува најголемата опасност

Дополнителен аларм предизвикува состојбата во Ормускиот теснец. Сообраќајот на танкери таму е речиси во застој веќе две недели.

Според податоците за следење на бродови, во петокот немало потврдени транзити во ниту една насока. Тоа е силен сигнал дека кризата не е само политичка и воена. Освен на берзите веќе има директни последици и врз глобалните текови на енергенси.