Екипажот на МВС гледа игрејсонце на секои 90 минути

Зошто астронаутите на Меѓународната вселенска станица гледаат 16 изгрејсонца за еден ден?

Меѓународната вселенска станица (МВС) кружи околу Земјата толку брзо што нејзиниот екипаж поминува низ 16 изгрејсонца и 16 зајдисонца во текот на еден ден. На надморска височина од приближно 400 километри, таа се движи со околу 28.000 километри на час, што значи еден полн круг околу Земјата на секои 90 минути.

16 орбити за 24 часа

НАСА наведува дека станува збор за 16 орбити и 16 изгрејсонца и зајдисонца во рок од 24 часа. Секое изгрејсонце трае само неколку секунди, а целото префрлање од дневна светлина во темнина и назад пополнува една 90-минутна орбита.

Оваа бројка се појавува во речиси сè што е напишано за животот во орбитата, но таа е еден од најчесто погрешно разбраните факти за станицата. Имено, тие 16 изгрејсонца се случуваат надвор од прозорците, а не според часовникот на екипажот.

Зошто 90 минути?

Орбиталниот период не е случајност, тој произлегува од висината на која лета станицата.

За кој било објект што кружи околу Земјата:

• пониските орбити се побрзи

• повисоките орбити се побавни

На сателит во геостационарна орбита (околу 36.000 километри висина) му требаат цели 24 часа за да направи круг. МВС се наоѓа многу пониско (околу 400 километри), па мора да се движи многу побрзо за да остане во орбитата.

Европската вселенска агенција (ESA) наведува брзина од 28.800 километри на час и орбита од 92 минути.

Точната математика: 15,5 или 16?

Ако се користи попрецизната бројка од околу 92 минути по орбита, аритметиката покажува резултат поблизок до 15,5 орбити дневно. Верзијата за јавноста е заокружена на 16.

Што бројката го изоставува?

Нарекувањето „16 изгрејсонца“ може да создаде забуна дека екипажот живее 16 кратки денови, што не е точно. Секое изгрејсонце трае само неколку секунди.

Бројката е исто така просек, не константа. Во периоди со висок бета агол, станицата може да помине денови без воопшто да влезе во сенката на Земјата, па орбиталните зајдисонца накратко престануваат. Ова се случува околу една недела секое лето и зима.

Како екипажот го мери времето?

Без употреблив сигнал од Сонцето, станицата работи според еден единствен часовник, координираното универзално време (UTC/ГМТ) , избрано како неутрална средна точка помеѓу американските и руските контролни центри.

Денот на екипажот е вообичаен, 24-часовен:

• закажано будење

• работен ден исполнет со експерименти и одржување

• оброци и вежбање

• период за спиење од околу осум и пол часа

Вештачко осветлување за природен ритам

НАСА ја опреми станицата со приспособливо LED-осветлување наменето за поддршка на циклусот на спиење на екипажот, менувајќи ги светлината и бојата во текот на денот.

Членовите на екипажот спијат во индивидуални прегради со големина на телефонска говорница, каде што светлината може да се исклучи, а маските за очи и чеповите за уши се стандардна опрема.

Клучна порака

16-те изгрејсонца се видлив знак за несовпаѓањето помеѓу природниот сигнал на планетата и вештачкиот ритам на животот во орбитата. Планетата продолжува да го нуди својот стар сигнал, премногу често за да биде од каква било корист, па екипажот мора да го тргне настрана и наместо тоа да го следи сопственото време.