27 години од бомбардирањето на НАТО врз СР Југославија
24/03/2026 11:13
27 години од почетокот на бомбардирањето на НАТО врз СР Југославија се одбележуваат денеска како еден од најтешките датуми во поновата историја на Србија. Воздушните напади почнаа на 24 март 1999 година. Последиците беа тешки и долготрајни. Според проценките, околу 2.500 цивили загинале, меѓу нив и 89 деца, а околу 6.000 луѓе биле повредени.
Нападите оставија тешки последици
Во текот на бомбардирањето биле урнати мостови и уништена инфраструктура. На удар се нашле училишта, здравствени установи, медиуми, амбасади, културни споменици, цркви и манастири. Речиси и да немало град што не бил цел на нападите.
Токму затоа, овој датум и денес предизвикува силни емоции. За многумина, тоа е симбол на страдање, разурнување и трајна траума.
Одлуката била донесена без Советот за безбедност
Одлуката за бомбардирање на тогашната СР Југославија била донесена без одобрение од Советот за безбедност на Обединетите нации. Наредбата до тогашниот командант на сојузничките сили, американскиот генерал Весли Кларк, ја издал генералниот секретар на НАТО, Хавиер Солана.
Овој момент и денес се посочува како една од најконтроверзните точки во целата операција. Особено затоа што станува збор за интервенција без формална согласност од ООН.
Подготовките почнале многу порано
Подоцна, Весли Кларк во својата книга „Модерно војување“ напишал дека планирањето на воздушната операција се интензивирало уште кон средината на јуни 1998 година. Според него, подготовките биле завршени до крајот на август истата година.
Тоа значи дека операцијата не била импровизирана. Напротив, нападите биле дел од подолг и однапред подготвен план.
Нападот почнал на 24 март 1999 година
СР Југославија била нападната откако не била прифатена можноста за распоредување странски трупи. Српскиот парламент, наместо тоа, предложил силите на Обединетите нации да го следат мирното решавање на конфликтот во Косово.
По таа одлука, НАТО започнал воздушни напади во 19:45 часот на 24 март 1999 година. Првите удари биле изведени со крстосувачки ракети и авиони врз повеќе области во Србија и Црна Гора.
Нападите траеле 11 недели
Во операцијата учествувале 19 земји-членки на НАТО. Нападите биле изведувани од бродови во Јадранското Море, од воздухопловни бази во Италија, како и од бази во Западна Европа и САД.
Првите цели биле касарни и единици за воздушна одбрана на Армијата на СРЈ. Меѓу погодените локации биле Батајница, Младеновац и Приштина. Сепак, со текот на времето, нападите зафатиле многу поширок простор.
Ден на сеќавање за жртвите
Речиси и да нема град во Србија што не бил бомбардиран барем неколку пати во текот на 11-неделната кампања. Затоа, споменот на овој период и понатаму е силно присутен во јавноста.
По повод 27 години од почетокот на бомбардирањето на НАТО врз СР Југославија, најавено е и одбележување на Денот на сеќавање на загинатите во агресијата на НАТО. На настанот во Врање ќе присуствува и српскиот претседател Александар Вучиќ.
