Најбогатите кријат 3,55 трилиони долари во офшор средства
06/04/2026 6:59
Трилиони долари вон дофат на даночните власти
Најбогатите луѓе во светот кријат дури 3,55 трилиони долари во офшор средства, што предизвикува сериозна загриженост за масовно избегнување на данок, покажува најновата анализа на Оксфам. Извештајот, објавен на 2 април 2026 година, точно една деценија по озлогласените Панамски документи, открива дека огромното богатство останува во голема мера неоданочено, со што дополнително се продлабочува глобалната нееднаквост.
Повеќе од БДП на Франција, помалку од џебот на 0,1 процент
Според проценките на Оксфам за 2024 година, неоданоченото богатство скриено во даночни раеви и непријавени сметки изнесува 3,55 трилиони долари. За споредба, оваа сума го надминува БДП-то на Франција и е двојно поголема од вкупниот БДП на 44-те најмалку развиени земји во светот. Уште позагрижувачки е што најбогатите 0,1 процент од светската популација поседуваат околу 80 проценти од целото офшор богатство – или приближно 2,84 трилиони долари.
Десет години по Панамските документи, сценариото останува исто
„Панамските документи го отворија завесата на светот во сенка каде што најбогатите тивко преместуваат огромни богатства надвор од дофатот на даноците. Десет години подоцна, супербогатите сè уште заробуваат океани од богатство во офшор трезори“, изјави Кристијан Халум, раководител на даночните служби на Оксфам Интернешнл. Тој додава дека станува збор за моќ и неказнивост, а не само за паметно сметководство.
Болници и училишта без средства, обичните луѓе ги плаќаат трошоците
Оксфам предупредува дека последиците од овој систем се катастрофални. Јавните болници и училишта остануваат недоволно финансирани, општественото ткиво се кине поради растечката нееднаквост, а обичните луѓе се принудени да ги сносат трошоците за систем наместен во корист на малкумина. Иако е постигнат одреден напредок во намалувањето на неоданоченото офшор богатство – кое сега изнесува околу 3,2 проценти од глобалниот БДП – тоа останува тврдоглаво високо.
Оксфам бара даноци за супербогатите и глобален регистар на средства
Организацијата ги повикува владите низ светот итно да преземат чекори. Предлозите вклучуваат зајакнување на глобалната соработка преку Рамковната конвенција на ОН за меѓународна даночна соработка, воведување даноци на екстремно богатство насочени кон најбогатиот 1 процент, како и воспоставување глобален регистар на средства. Оксфам особено нагласува дека земјите од Глобалниот Југ остануваат исклучени од Системот за автоматска размена на информации (AEOI), и покрај нивната итна потреба од даночни приходи.
