Струјата може да поскапи до 5%: Владата подготвува јаглен од Косово и работа на трите блока во РЕК Битола

Поскапување на струјата до 5 проценти е сценариото што Владата се обидува да не го надмине во услови на силен раст на цените на енергенсите во Европа. Премиерот Христијан Мицкоски вели дека се подготвува модел за поголемо домашно производство со кој треба да се намали зависноста од скап увоз.

Според најавите, планот предвидува максимално ангажирање на производните капацитети, дополнителни количини јаглен од Косово и Грција и подготовка на третиот блок во РЕК Битола.

Владата сака поскапувањето да остане под 5%

Мицкоски посочил дека барањата на енергетските компании се повисоки, но Владата ќе се обиде евентуалната корекција на цената за домаќинствата да биде ограничена на помалку од 5 проценти.

Ова претставува промена во однос на претходните владини очекувања. Во октомври премиерот тврдеше дека до крајот на годината нема да има поскапување и дека Владата ќе се бори цената да остане иста и од 1 јануари.

Причината за зголемениот ризик сега се високите цени на европските пазари.

Според податоците презентирани од премиерот, цената на електричната енергија на одделни европски пазари во наредниот период може да се движи меѓу 350 и 400 евра за мегават-час.

Во повеќе земји од Централна и Источна Европа веќе се регистрирани дневни цени во тој опсег, а во Полска тие достигнувале и околу 460 евра за мегават-час.

Јаглен од Косово за РЕК Битола

Еден од клучните делови на планот е поголем увоз на јаглен од Косово.

Мицкоски најавил логистички модел со кој дневно би се транспортирале повеќе илјади тони јаглен кон РЕК Битола, со ангажирање голем број камиони.

ЕСМ уште во септември склучи стратешки договор со Косовската енергетска корпорација за снабдување со јаглен во следните три години. Тогаш беше проценето дека преку постојната инфраструктура на Блаце може да се транспортираат околу 3.000 тони дневно, поради што секое поголемо дневно количество ќе бара дополнителна логистичка организација.

Јагленот од Косово треба да се комбинира со домашниот ископ и дополнителни количества од Грција.

Сите три блока во РЕК Битола

Владата работи и на целосно ангажирање на трите блока во РЕК Битола.

Третиот блок претходно беше планиран како дополнителен капацитет што ќе се вклучува според потребите на електроенергетскиот систем. ЕСМ во септември најави дека неговиот ремонт треба да заврши во ноември.

Во план е и железнички транспорт на потребните енергенси преку Солун, со реконструкција и подготовка на инфраструктурата до производните капацитети.

Според Мицкоски, ваквиот модел треба да овозможи значително пониска производна цена отколку набавката на електрична енергија на европските берзи.

Европскиот енергетски шок носи ризик и за инфлацијата

Цените на електричната енергија во Европа во ноември бележат силни осцилации поради комбинација од студено време, намалено производство од ветер и сонце и ограничувања кај дел од производните капацитети.

Истовремено, поскапувањето на енергенсите создава дополнителен ризик за инфлацијата.

Во Македонија годишната инфлација во октомври изнесуваше 3,3 проценти, според последните податоци на Државниот завод за статистика.

Последното поскапување беше во јануари

Последната корекција на регулираната цена на електричната енергија за домаќинствата стапи во сила на 1 јануари 2026 година.

Тогаш РКЕ одлучи струјата за околу 85 проценти од домаќинствата во просек да поскапи за 2,28 проценти, иако првичното барање на снабдувачот било за повисоко зголемување.

Конечната цена за следниот период ќе зависи од барањата на енергетските компании, производството на ЕСМ и одлуката на Регулаторната комисија за енергетика.

Владината цел е преку поголемо домашно производство поскапувањето на струјата до 5 проценти да остане горната граница, а евентуално да се избегне и толкава корекција.