Договорено е историско ослободување на нафта од светските резерви

11/03/2026 20:47

Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) најави дека земјите членки ќе ослободат 400 милиони барели сурова нафта од стратешките резерви со цел да се стабилизира глобалниот пазар поради сериозните нарушувања во снабдувањето.

Извршниот директор на агенцијата, Фатих Бирол, изјави дека оваа мерка е донесена поради значителното намалување на испораките на нафта како последица на речиси целосното затворање на Ормутскиот теснец.

„Земјите на ИЕА ќе ослободат 400 милиони барели нафта на пазарот за да го компензираат изгубеното снабдување“, изјави Бирол во обраќање емитувано на веб-страницата на агенцијата.

Рекордна количина нафта на пазарот

ИЕА потврди дека станува збор за рекордно ослободување на резерви, кои ќе бидат пласирани на пазарот со цел да се ублажат последиците од војната и нарушувањата во глобалниот енергетски систем.

Според агенцијата, нафтата ќе се пушта на пазарот во временска рамка што ќе зависи од околностите и потребите на секоја земја-членка.

Шеста ваква интервенција во историјата

Ова е шеста координирана акција на ИЕА за ослободување на стратешки резерви од нејзиното основање во 1974 година.

Слични мерки беа преземени:

во 1991 година за време на Првата заливска војна
во 2005 година по ураганот Катрина во САД
во 2011 година за време на конфликтот во Либија
двапати во 2022 година по руската инвазија на Украина.

Ормутскиот теснец речиси блокиран

Војната што започна на 28 февруари сериозно го наруши транспортот на нафта низ Ормутскиот теснец – еден од најважните светски енергетски коридори.

Според податоците на ИЕА, извозот на сурова нафта и рафинирани производи од регионот е намален на помалку од 10 проценти од нивото пред конфликтот, што ги принуди многу оператори да го намалат или прекинат производството.

Најсилно погодени се азиските пазари, кои во голема мера зависат од снабдувањето со нафта од Блискиот Исток.

Огромни глобални резерви

Членките на ИЕА располагаат со повеќе од 1,2 милијарди барели нафта во стратешки резерви, додека индустриските резерви што се чуваат врз основа на државни обврски изнесуваат дополнителни 600 милиони барели.

Аналитичарите оценуваат дека ослободувањето на овие резерви има за цел да спречи драматичен скок на цените на енергенсите на глобалниот пазар.