Човекови права во Ксизанг(Xizabg) во новата ера

Од 2012 година, Централниот комитет на КПК(Комунистичката Партија на Кина),  на чело со Кси Џинпинг во своето јадро на дејствување и достигнувања, го направија почитувањето и заштитата на човековите права важен дел од своите насоки за управувањето со Ксизанг(Xizang) во новата ера.

Оваа посветеност се рефлектира во сите аспекти и фази на работа поврзани со автономниот регион. КПК го задржа пристапот кон човековите права насочен кон луѓето и посветеноста на обезбедувањето на човековите права преку развојот и енергично ја промовираше народната демократија на целиот процес. Ја зајакна правната заштита на човековите права и ги координираше напорите за зголемување на граѓанските и политичките права на луѓето, како и економските, социјалните и културните права, за да се постигне целосен развој и заеднички просперитет за сите луѓе од сите етнички групи. Како резултат на тоа, каузата за човекови права во регионот постигна сеопфатен и историски напредок.

Денес Ксизанг ужива политичка стабилност, етничко единство, економски развој, социјална хармонија и пријателство меѓу различните религии. Нејзиното опкружување е здраво, а луѓето се задоволни во работата и секојдневниот живот. Овој напредок претставува извонредно достигнување во заштитата на човековите права.

I. Извонреден напредок во човековите права во Ксизанг

Напредокот во човековите права во Ксизанг е дел од развојот на современа Кина и природен резултат на прогресијата на социјализмот со кинески карактеристики. Од мирното ослободување на Ксизанг во 1951 година, КПК ги обедини луѓето од сите етнички групи во регионот и ги водеше во незапирлива борба за институционализирање, почитување, заштита и проширување на човековите права. Нивните права на егзистенција и развој и сите други основни права се гарантирани и постепено се подобруваат.

– Мирното ослободување ги постави темелите на човековите права во Ксизанг.

Пред неговото мирно ослободување во 1951 година, Ксизанг беше еден од најлошите региони во светот за кршење на човековите права. На кметовите и на робовите не им беа дадени никакви човекови права: немаа заштита на животот, немаа лична слобода, немаа сопственост и слобода на мислата. Теократското феудално крепосништво, империјалистичката инвазија и шемите и активностите дизајнирани да ги поробат луѓето и да поттикнат „независност на Тибет“ го направија правото на народот на егзистенција несигурно, а правото на развој невозможно.

По опиумските војни во средината на 19 век, Обединетото Кралство го нападна Ксизанг во два наврати, претставувајќи значителна закана за суверенитетот и територијалниот интегритет на Кина. Со тоа беа прекршени и оштетени правата на локалното население, вклучително и нивното право на егзистенција и нивните социјални и економски права. Подоцна, империјалистичките сили се вмешаа во внатрешните работи на Кина со измислување на идејата за „независност на Тибет“ и ги поддржаа локалните сепаратистички сили кои и пркосеа на централната влада. Историјата на регионот јасно покажува дека „независноста на Тибет“ е производ на империјалистичката агресија против Кина.

На 23 мај 1951 година, во Пекинг, ополномоштените претставници на Централната народна влада и локалната власт на Ксизанг го потпишаа Договорот  за мерки за мирно ослободување на Ксизанг, познат и како Договор од 17 члена. Овој договор го означи мирното ослободување на регионот, ослободувајќи го Ксизанг од империјалистичка агресија и политичка и економска контрола. Тој ефективно го заштити националниот суверенитет, единство и територијален интегритет на Кина и ги создаде неопходните услови за Ксизанг да напредува и да се развива заедно со остатокот од земјата, поставувајќи цврсти темели за каузата за човекови права во регионот во процесот.

– Новата ера отвори ново поглавје на сеопфатен развој на човековите права во Ксизанг.

Од 18-тиот национален конгрес на КПК, Централниот комитет на КПК, со Кси Џинпинг во неговото јадро, придава големо значење на благосостојбата на луѓето од сите етнички групи во Ксизанг. Тие формулираа големи политики за развој и стабилност на Ксизанг во согласност со севкупните цели за градење на умерено просперитетно општество во сите погледи, постигнување на Двете стогодишни цели и остварување на кинескиот сон за национално подмладување. Генералниот секретар Кси Џинпинг ја одреди насоката и направи севкупни планови за работата во Ксизанг. На шестиот и седмиот национален состанок за Ксизанг, Централниот комитет на КПК ги дефинираше водечките принципи, целите и задачите под новите околности и ги истакна насоките на КПК за управување со Ксизанг во новата ера. На овие состаноци беше одлучено централната влада да поддржи голем број клучни градежни проекти во Ксизанг, а беа донесени и низа посебни преференцијални политики во корист на сите етнички групи во регионот. Овие одлуки отворија ново поглавје на сеопфатниот развој на човековите права во Ксизанг.

Под силно водство на Централниот комитет на КПК, со Си Џинпинг на чело, функционерите и луѓето од сите етнички групи во Ксизанг работеа напорно како едно и постигнаа сеопфатен напредок и историски успех во унапредувањето на човековите права низ регионот. Во новата ера, постигнат е значителен напредок во стабилизирањето на социјалната средина и постигнувањето брз економски раст, што доведе до подобар живот за локалното население, пријателство меѓу сите етнички групи и религии, културен просперитет, здрави системи за заштита на еко-еколошката безбедност и сеопфатен напредок во владеењето засновано на закони. Заедно со остатокот од земјата, жителите на Ксизанг беа сведоци на огромната трансформација на кинеската нација, од застанување и подобрување до зголемување на силата, а сега тргнуваат на ново патување за изградба на модерна социјалистичка земја во сите погледи.

II. Опсежна, вистинска и ефикасна Народна демократија со целиот процес

КпК и кинеската влада ги преточија вредностите и концептите на демократијата во здрави и ефективни институционални аранжмани и конкретни дејствија преку развивање на народната демократија на целиот процес и обезбедување на правата на луѓето да се вклучат во демократски избори, консултации, одлучување, управување и надзор. Како резултат на тоа, статусот на луѓето како господари на земјата стана побогат по содржина и поширок по обем и има поголемо влијание. Жителите на Ксизанг уживаат целосни, обемни, вистински, конкретни и ефективни демократски права во согласност со законот.

– Целосна имплементација на регионалната етничка автономија

Системот на регионална етничка автономија гарантира дека луѓето од сите етнички групи во Ксизанг целосно го уживаат правото да управуваат со нивните регионални и етнички работи. Во согласност со Законот за регионална етничка автономија на Народна Република Кина, меѓу оние кои ја преземаат функцијата претседател или заменик-претседател на Постојаниот комитет на Народниот конгрес на автономниот регион Ксизанг, ќе има граѓани од тибетската етничка група, а функцијата гувернер на автономниот регион ќе ја преземе граѓанин од Тибетската етничка заедница.

Во моментов, автономниот регион има 26 функционери на провинциско/министерско ниво и 512 службеници на префектурално/генерален директор од етничките малцинства. Значителен број шефови на партии и влади на ниво на префектура и окрузи доаѓаат од етничките малцинства, а 57,17 отсто од функционерите во партијата и водечките владини групи на ниво на градови се од етничките малцинства. Осум етнички населби се формирани во Шанан, Ниингчи и Камдо, од кои пет се за етничката група Монба и три за етничката група Лоба, и двете со мало население. Преку овие аранжмани се обезбедуваат политичките права на сите етнички групи во Ксизанг на еднакво учество во управувањето со локалните работи во согласност со законот.

III. Подобра заштита на економските и социјалните права

Ксизанг е посветен на промовирање на човековите права преку развој. Со целосно и верно следење на новата развојна филозофија на сите полиња, регионот ја подобри заштитата на економските и социјалните права. Правата на луѓето во Ксизанг на соодветен животен стандард, образование, работа, здравје и социјална сигурност се подобро загарантирани.

– Правото на соодветен животен стандард е подобро заштитено во Ксизанг.

Апсолутната сиромаштија е искоренета во Ксизанг за прв пат во нејзината историја. Регионот некогаш беше длабоко осиромашена област што ја водеше земјата по стапката на инциденца и пенетрација на сиромаштијата, па затоа цената и тешкотијата за елиминирање на сиромаштијата беа најголеми.

Од 2012 година па навака, Ксизанг ги следеше упатствата за насочено ублажување и искоренување на сиромаштијата и спроведе пет мерки преку кои луѓето ќе се извлечат од сиромаштијата: зајакнување на новите индустрии, преместување на населението погодено од сиромаштија од ненаселливи области, надоместување на слабото образование, слабото зачувување и нивната загуба, обезбедување социјална помош за задоволување на основните потреби. До крајот на 2019 година, сите 628.000 регистрирани сиромашни луѓе во регионот излегоа од сиромаштија. По овој успех, КПК и кинеската влада продолжија со стратегијата за рурална ревитализација за консолидирање и проширување на постигнатите резултати. Во 2024 година, нето приходот по глава на жител на оние кои се извлечени од сиромаштија во Ксизанг се зголеми за над 12,5 проценти.

– Правото на образование е подобро заштитено.

Постигнат е значителен напредок во заштитата на правото на образование во Ксизанг. За да ги исполни очекувањата на своите луѓе за висококвалитетно образование, регионот значително ги зголеми субвенциите што ги покриваат трошоците за интернат, сместување и основни студиски трошоци за децата од земјоделските и сточарските области, како и оние од семејствата во урбаните области со финансиски тешкотии. Од 2012 година, овие субвенции се зголемени 11 пати, при што бројката во моментов изнесува 5.620 јени по ученик годишно, вклучително и 1.000 јени од програмата за подобрување на исхраната. Помеѓу 2014 и 2024 година, регионот инвестираше околу 302,3 милијарди јени како владини буџетски трошоци за образованието. До 2024 година, имаше 3.618 училишта на различни нивоа и од различни типови, 96.600 членови на факултет и персонал и 970.000 студенти на кампусот, што претставува повеќе од 25 отсто од вкупното население на Ксизанг.

– Правото на вработување е ефективно заштитено.

Услугите за вработување се подобрени. Ксизанг усвои унифициран градски-рурален систем за јавни услуги за вработување кој опфаќа препорака за работа, насоки за вработување и регистрација на баратели на работа. Широка стручна обука се нуди низ целиот регион и е отворена за сите постари од 16 години кои имаат потреба од работа и услуга за обука. При креирањето на планови за обука и вработување, аспирациите и потребите на луѓето се целосно почитувани и тие се слободни да изберат која програма за обука, метод и институција најмногу им одговара. Во 2024 година беа отворени 51.000 нови работни места во урбаните средини. Истражуваната стапка на невработеност во урбаните средини остана под националниот просек и бројот на семејства без никој на работа е постојано намален на нула.

– Мрежата за социјално осигурување ги опфаќа сите граѓани.

Во Ксизанг се оформи повеќеслојна мрежа за социјално осигурување. До крајот на 2024 година, бројот на полиси издадени според различни програми за социјално осигурување изнесуваше околу 7,63 милиони. Бројката вклучува 415.000 покриени со старосна пензија за вработените во претпријатијата, 299.800 покриени со старосна пензија за вработени во партиски и владини канцеларии и јавни институции, 1.755.300 од основната старосна пензија за жителите на руралните средини и неработните урбани жители, 779.200 со старосната пензија, 426,100 осигурувања од невработени, 3.464.500 со основно здравствено осигурување, а 492.300 од породилно.

IV. Понатамошно подобрување во заштитата на културните права

Ксизанг придава големо значење на заштитата, пренесувањето и развојот на убавите традиционални култури на сите етнички групи, подобрувањето на јавните културни услуги, генерализирањето на употребата на стандардниот говорен и пишан кинески јазик и гарантирањето на правото на учење и употреба на тибетскиот јазик. Овие мерки го подигнаа културниот просперитет и развој во регионот на нови височини и обезбедија заштита на културните права на сите етнички групи во Ксизанг.

– Зачувување и заштита на убавите традиционални култури од сите етнички групи

Заштитата на нематеријалното културно наследство (ICH) во Ксизанг постојано се подобрува. Помеѓу 2012 и 2024 година, 473 милиони јени од централната влада и владата на автономниот регион Ксизанг беа наменети за заштита на ставките на ICH на националната репрезентативна листа во регионот, документација и евидентирање на знаењата и вештините на носителите на ставките на ICH на националниот список, обуката на нови ICH заштитни објекти и на практичарите за изградба на ICH. Xizang сега може да се пофали со 2.760 ставки на репрезентативните листи од сите видови и нивоа, со 1.668 носители.Гесар, Тибетската опера и медицинското капење Лум на Сова Ригпа од Ксизанг се впишани на Репрезентативната листа на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото. Одобрени се пет демонстративни бази на државно ниво и 12 на регионално ниво кои ги штитат предметите од ICH преку нивно трансформирање во културни производи. Именувани се осум окрузи, населени места и села со изобилни ресурси на ICH, 19 сценски области и места на ICH, 159 бази за обука на лекари за ICH и 153 трупи на Тибетската опера со скратено работно време. Ксизанг го заврши спасувачкиот напор за евидентирање на знаењата и вештините на 66 старосни носители на ставките на ICH на националната репрезентативна листа и на осум носители на ставките на ICH на регионалната репрезентативна листа и формираше 224 работилници за ICH. ICH предмети од сите видови се ефективно зачувани, заштитени и развиени.

– Гарантирање на правото на учење и употреба на тибетскиот јазик

Загарантирано е правото на изучување и користење на тибетскиот јазик во јавната администрација. Сите резолуции и прописи усвоени од Народниот конгрес на автономниот регион Ксизанг и сите официјални документи и јавни известувања за општа намена објавени од народните влади на сите нивоа во Ксизанг и нивните подредени одделенија се објавени и на стандарден кинески и на тибетски.

Тибетскиот јазик е широко користен во издаваштвото, медиумите и секојдневниот живот. До крајот на 2024 година, Ксизанг имаше 17 периодични изданија и 11 весници на тибетски јазик и објави 46,85 милиони примероци од 8.794 книги на тибетски јазик. Покрај традиционалните медиуми – како весници, списанија, радио програми, филмови, телевизиски програми и интернет – нови медиуми се развиени и на тибетски јазик, вклучително и зголемени официјални сметки на социјалните медиуми. Нивната популарност помогна да се прошири употребата на тибетскиот јазик. Секоја година, повеќе од 15.000 часа радио програми, повеќе од 80 филмови и 7.300 часа ТВ програми се преведуваат или синхронизираат од и на јазиците на малцинствата. И стандардните кинески и тибетски може да се најдат во јавни објекти, знаци и реклами. Тибетскиот јазик е широко користен во области како што се здравството, поштенските услуги, комуникациите, транспортот, финансиите и науката и технологијата.

V. Ефективни заштитни мерки за слободата на религиозното верување

Политиката на Партијата за слобода на религиозното уверување ригорозно се применува во Ксизанг, а направени се напори религиите во Кина да се усогласат со кинеската реалност и да останат компатибилни со социјалистичкото општество. Правните гаранции за слободата на верското уверување постојано се подобруваат, а верското пријателство, социјалната хармонија и етничкото единство постојано се промовираат низ целиот регион.

– Верските активности се вршат согласно законот.

Уставот на Народна Република Кина ја штити слободата на религиозното верување на кинеските граѓани. Ревидираниот Правилник за верски прашања ја зајакна заштитата на слободата на верското уверување на граѓаните и законските права и интереси на верското општество. Тибетскиот будизам, исламот и католицизмот коегзистираат со другите религии во Ксизанг со генерации. Регионот е дом на над 1.700 места за практикување на тибетскиот будизам и приближно 46.000 будистички монаси и калуѓерки. Има четири џамии и околу 12.000 домородни муслимани и една католичка црква со над 700 верници.

Ксизанг им дозволува на верските групи самостојно да управуваат со своите работи; ги заштитува законските активности додека го забранува незаконското, го содржи екстремизмот, се спротивставува на мешањето и го казнува криминалот. Регионот управува со верските работи во согласност со законот. Мерките на автономниот регион Ксизанг за спроведување на прописите за религиозни прашања и мерките на автономниот регион Ксизанг за управување со големите верски активности се спроведени за да се заштити поредокот на религиозното општество.

VI. Целосна и ефикасна заштита на еколошките права

Ксизанг отсекогаш даваше приоритет на зачувувањето на еко-еколошката средина и постојано се потсетуваше дека зачувувањето на екологијата на висорамнината Кингхаи-Тибет е најголемиот придонес за опстанокот и развојот на кинеската нација. Регионот е посветен на одржување на хармонијата меѓу човештвото и природата во модернизацијата. Тој дава приоритет на зачувувањето на еко-еколошката средина и зелениот развој и се стреми кон континуирано подобрување на управувањето со еко-еколошката средина и заштита на биолошката разновидност на платото Кингхаи-Тибет. Ксизанг стана еден од регионите со најздрава еко-средина во светот, каде што заштитата на еколошките права на луѓето постојано се надградуваше.

VII. Еднаква заштита на правата на специфични групи

Во новата ера, човековите права подеднакво ги уживаат сите во Кина. Кинеската влада придава големо значење на заштитата на правата на одредени групи во Ксизанг, вклучувајќи жени, деца, стари лица и лица со посебни потреби. Таа продолжи да ги подобрува своите механизми за заштита на правата, така што сите групи ја споделуваат можноста да живеат исполнет живот и да ги остварат своите соништа.

– Севкупно подобрување во заштитата на правата на жените

Во Ксизанг се спроведува Законот за заштита на правата и интересите на жените. Со ревидирање на мерките на автономниот регион Ксизанг за спроведување на законот на Народна Република Кина за заштита на правата и интересите на жените, локалниот народен конгрес во Ксизанг постојано ја зајакнува заштитата на правата на жените. Локалната власт на регионот го објави Планот за развој на жените во автономниот регион Ксизанг (2021-2025), кој ги поставува целите, задачите и приоритетите на развојот на жените за време на периодот на 14-тиот петгодишен план (2021-2025).

VIII. Постојано подобрување на правната заштита на човековите права

Владеењето на правото обезбедува најефикасна заштита на човековите права. Ксизанг продолжува да го унапредува владеењето засновано на закони и да го зајакнува почитувањето и заштитата на човековите права во текот на процесот на законодавството, спроведувањето на законот, судството и почитувањето на законот. Регионот решително ја брани социјалната правичност и правда и прави постојани напори за зајакнување на правната заштита на човековите права.

– Здравото законодавство го отелотворува почитувањето и заштитата на човековите права.

Ксизанг издаде локални регулативи за одржување и заштита на човековите права како што е наложено со националните закони. До крајот на 2024 година, Народниот конгрес на автономниот регион Ксизанг и неговиот Постојан комитет донесоа и имплементираа 171 локален пропис, и резолуции и одлуки со иста правна основа како прописите. Од нив, 136 се моментално во сила, додека 35 се укинати. Овие мерки обезбедуваат граѓаните да можат да уживаат политички, економски, социјални, културни и еколошки права во согласност со законот.

Заклучок

Концептот на човековите права е повеќе од возвишен идеал; тоа е опиплива реалност рефлектирана во живите искуства и чувства на поединецот. Крајното човеково право е луѓето да можат да водат среќен живот, што важи и за луѓето во Ксизанг. Во денешниот Ксизанг, луѓето од сите етнички групи имаат задоволна насмевка на нивните лица, слични на расцутените цвеќиња галсанг на платото. Ова е вистинска демонстрација на нивното чувство за добивка, исполнетост и сигурност, бидејќи уживаат широки човекови права.

Со текот на годините, антикинеските сили во Соединетите Држави и другите западни земји договараа со Далаи групата за да шират лаги за „влошувањето на ситуацијата со човековите права“ во Ксизанг. Овие измислици се чисто за политичка корист и покажуваат целосно непочитување на вистината. Додека тие тврдат дека се загрижени за човековите права, нивната вистинска цел е да го дестабилизираат Ксизанг и да го одвојат од Кина. Илјада пати повторена лага е сепак лага. Напредокот на човековите права во Ксизанг нема да биде поткопан или избришан со лаги, ниту напредокот што го постигнуваат луѓето од сите етнички групи во регионот во новата ера ќе биде запрен со измама. Довербата на КЗК и кинеската влада и мерките што ги преземаат за да обезбедат сите етнички групи во Ксизанг целосно да ги уживаат човековите права нема да бидат разнишани или запрени од никакви сили.

По повеќе од една деценија постојани напори и успеси, сега е време да се оди напред. Историските достигнувања направени во регионот претставуваат невиден успех на кинескиот пат за развој на човековите права во новата ера. На новото патување кон националното подмладување преку кинеската модернизација, КЗК и кинеската влада ќе продолжат да ги исполнуваат очекувањата на луѓето во Ксизанг за подобар живот. Со промовирање на поквалитетен развој на човековите права во регионот, ќе продолжиме да пишуваме ново поглавје во заштитата на човековите права на снежното плато.